Hanna
01-13-2015, 15:33
Học viện Khổng Tử đă xuất hiện ở Việt Nam vào cuối năm 2014 giữa lúc một số trường đại học phương Tây quyết định chia tay với các trung tâm Khổng Tử v́ lo ngại họ bị chính quyền Trung Quốc can thiệp thái quá.
Ông Nguyễn Đ́nh Luận, Hiệu trưởng Đại học Hà Nội, nơi Học viện Khổng Tử được thành lập, nói học viện sẽ "thúc đẩy việc nghiên cứu, giảng dạy tiếng Trung Quốc, góp phần củng cố và phát triển quan hệ Việt - Trung", theo truyền thông trong nước.
Học viện được khai trương hồi cuối năm 2014 với sự tham gia của hai Ủy viên Bộ Chính Trị từ Việt Nam và Trung Quốc, các ông Nguyễn Thiện Nhân và Du Chính Thanh.
Trong quá tŕnh t́m hiểu về các quan niệm về dân chủ ở Việt Nam cho Ngày Dân chủ của BBC vào 20/1, tôi t́nh cờ đọc về những nhận định của người sáng lập ra Việt Nam hiện đại, ông Hồ Chí Minh, về Khổng Tử cũng như Mạnh Tử, học tṛ của ông.
Các nhận định của Chủ tịch Hồ Chí Minh nằm trong cuốn 'Phương pháp dân chủ Hồ Chí Minh' do Nhà xuất bản chính trị quốc gia đưa ra vào năm 2008.
'Thế giới đại đồng'
Chủ tịch Hồ Chí Minh từng bị đánh giá là ngả về phương Tây quá nhiều và bị lănh tụ của phe Cộng sản, Joseph Stalin, không ưa một phần v́ lư do này, theo cuốn Đèn Cù của cây viết Trần Đĩnh.
Trong cuốn 'Phương pháp dân chủ Hồ Chí Minh', tư tưởng về dân chủ của ông Hồ không khác so với những nguyên tắc tự do dân chủ của lănh đạo các nước như Anh, Pháp, Mỹ về mặt lư thuyết.
Khổng Tử vĩ đại, khởi xướng thuyết đại đồng và truyền bá sự b́nh đẳng về tài sản.
Ông Hồ viết hồi năm 1921
Chẳng hạn ông đề ra "đường lối nhân dân" cho lănh đạo Việt Nam mà theo đó:
"Đặt lợi ích nhân dân lên trên hết; Liên hệ chặt chẽ với nhân dân; Việc ǵ cũng bàn với nhân dân, giải thích cho nhân dân hiểu rơ; Có khuyết điểm th́ thật thà tự phê b́nh trước nhân dân và hoan nghênh nhân dân phê b́nh ḿnh;
"Sẵn sàng học hỏi nhân dân; Tự ḿnh phải làm gương mẫu cần kiệm liêm chính, để nhân dân noi theo."
Về ảnh hưởng của Khổng giáo, sách 'Phương pháp dân chủ Hồ Chí Minh' nói cựu chủ tịch Việt Nam tiếp xúc với hệ lư luận này trong thập niên 1920, đúng lúc "Khổng giáo và Khổng Tử đang bị phê phán ngay trên đất Trung Quốc".
Sách dẫn những ǵ ông Hồ viết vào năm 1921: "Khổng Tử vĩ đại, khởi xướng thuyết đại đồng và truyền bá sự b́nh đẳng về tài sản.
"Ông từng nói: thiên hạ sẽ thái b́nh khi thế giới đại đồng.
"Người ta không sợ thiếu, chỉ sợ không đều. B́nh đẳng sẽ xóa bỏ nghèo nàn...
"Học tṛ của Khổng Tử là Mạnh Tử, tiếp tục tư tưởng của thày và vạch ra một kế hoạch chi tiết để tổ chức sự sản xuất và tiêu thụ.
"...Việc thủ tiêu bất b́nh đẳng về hưởng thụ, hạnh phúc không phải cho một số đông mà cho tất cả mọi người, đấy là đường lối kinh tế của vị hiền triết."
Khổng Tử có thể 'phản cách mạng'
Nhưng ông Hồ cũng được cho là không coi thuyết Khổng - Mạnh phù hợp hoàn toàn với thời đại và viết "nếu Khổng Tử sống ở thời đại chúng ta và nếu ông khăng khăng giữ quan điểm ấy th́ ông sẽ trở thành phần tử phản cách mạng" v́ Khổng Tử bị xem là "người phát ngôn bênh vực những người bóc lột chống lại những người bị áp bức".
Sách dẫn lời ông: "Những người An Nam chúng ta hăy tự hoàn thiện ḿnh, về mặt tinh thần bằng cách đọc các tác phẩm của Khổng Tử, và về mặt cách mạng th́ cần đọc các tác phẩm của Lênin".
Ông Hồ Chí Minh, theo trích dẫn của 'Phương pháp dân chủ Hồ Chí Minh', cho rằng có bốn lư do khiến Khổng giáo không phù hợp với thời đại của ông.
Thứ nhất, thuyết của Khổng Tử trọng ư dân, coi "ư dân là ư trời", nhưng không có cơ chế để thực hiện điều này nên ư dân thường bị làm trái khiến họ phải nổi dậy.
Thứ hai, dân được coi là gốc nhưng không phải là chủ mà vua mới là chủ.
Thứ ba, Khổng Tử bị xem là không hiểu đầy đủ về tự do. Sách tóm lược:
"Tự do dân chủ đ̣i hỏi được bảo vệ bằng pháp luật. C̣n tự do trong lĩnh vực đạo đức theo các Nho gia th́ luật pháp không thể khống chế mà cũng không thể bảo vệ.
"Có ư chí tự do trong lĩnh vực đạo đức, không có nghĩa là con người được hưởng mọi quyền lợi về chính trị."
Và thứ tư, Khổng giáo đề cao b́nh quân chứ không phải là b́nh đẳng về quyền lợi và nghĩa vụ cũng như về chính sách và công bằng xă hội.
Ảnh hưởng của Pháp
Ngoài những nhận định của ông Hồ về Khổng giáo và "chủ nghĩa Mác - Lênin", sách cũng nói về dấu ấn của nền dân chủ Pháp đối với cựu lănh đạo Việt Nam.
Ông Hồ được dẫn lời nói: "Khi tôi độ mười ba tuổi, lần đầu tiên tôi được nghe ba chữ Pháp: Tự do, B́nh đẳng, Bác ái... Và từ thuở ấy, tôi rất muốn làm quen với nền văn minh Pháp, muốn t́m xem những ǵ ẩn sau những chữ ấy."
Cuối tuần qua hàng triệu người đă xuống đường để tỏ t́nh đoàn kết với những ai ủng hộ các giá trị Pháp này.
Rơ ràng là ở nước Pháp, Nguyễn Ái Quốc [bí danh của ông Hồ] đă hoạt động và đấu tranh cách mạng một cách tương đối tự do, thuận lợi hơn ở trên đất nước Việt Nam dưới chế độc thuộc địa của ḿnh. Người có thể tự do hội họp, tham gia đảng phái, lập hội, ra báo, phát biểu ư kiến, tŕnh bày quan điểm của ḿnh trước dư luận Pháp.
Theo 'Phương pháp dân chủ Hồ Chí Minh'
Sách viết tiếp:
"Rơ ràng là ở nước Pháp, Nguyễn Ái Quốc [bí danh của ông Hồ] đă hoạt động và đấu tranh cách mạng một cách tương đối tự do, thuận lợi hơn ở trên đất nước Việt Nam dưới chế độc thuộc địa của ḿnh.
"Người có thể tự do hội họp, tham gia đảng phái, lập hội, ra báo, phát biểu ư kiến, tŕnh bày quan điểm của ḿnh trước dư luận Pháp."
Nh́n vào Việt Nam hiện nay có thể thấy những ǵ sách viết vẫn đúng với những người muốn chỉ trích chính quyền Hà Nội.
Và cho dù tôn vinh ông Hồ nhưng nhiều lănh đạo cộng sản hiện tại không thực sự làm theo những ǵ ông nói.
Ngay cả các nhận định của ông về Khổng Tử có lẽ cũng sẽ chỉ quan trọng đối với những người nghiên cứu Hồ Chí Minh hơn là với những người thực thi chính sách liên quan tới Học viện Khổng Tử ở Việt Nam.
vnn
Ông Nguyễn Đ́nh Luận, Hiệu trưởng Đại học Hà Nội, nơi Học viện Khổng Tử được thành lập, nói học viện sẽ "thúc đẩy việc nghiên cứu, giảng dạy tiếng Trung Quốc, góp phần củng cố và phát triển quan hệ Việt - Trung", theo truyền thông trong nước.
Học viện được khai trương hồi cuối năm 2014 với sự tham gia của hai Ủy viên Bộ Chính Trị từ Việt Nam và Trung Quốc, các ông Nguyễn Thiện Nhân và Du Chính Thanh.
Trong quá tŕnh t́m hiểu về các quan niệm về dân chủ ở Việt Nam cho Ngày Dân chủ của BBC vào 20/1, tôi t́nh cờ đọc về những nhận định của người sáng lập ra Việt Nam hiện đại, ông Hồ Chí Minh, về Khổng Tử cũng như Mạnh Tử, học tṛ của ông.
Các nhận định của Chủ tịch Hồ Chí Minh nằm trong cuốn 'Phương pháp dân chủ Hồ Chí Minh' do Nhà xuất bản chính trị quốc gia đưa ra vào năm 2008.
'Thế giới đại đồng'
Chủ tịch Hồ Chí Minh từng bị đánh giá là ngả về phương Tây quá nhiều và bị lănh tụ của phe Cộng sản, Joseph Stalin, không ưa một phần v́ lư do này, theo cuốn Đèn Cù của cây viết Trần Đĩnh.
Trong cuốn 'Phương pháp dân chủ Hồ Chí Minh', tư tưởng về dân chủ của ông Hồ không khác so với những nguyên tắc tự do dân chủ của lănh đạo các nước như Anh, Pháp, Mỹ về mặt lư thuyết.
Khổng Tử vĩ đại, khởi xướng thuyết đại đồng và truyền bá sự b́nh đẳng về tài sản.
Ông Hồ viết hồi năm 1921
Chẳng hạn ông đề ra "đường lối nhân dân" cho lănh đạo Việt Nam mà theo đó:
"Đặt lợi ích nhân dân lên trên hết; Liên hệ chặt chẽ với nhân dân; Việc ǵ cũng bàn với nhân dân, giải thích cho nhân dân hiểu rơ; Có khuyết điểm th́ thật thà tự phê b́nh trước nhân dân và hoan nghênh nhân dân phê b́nh ḿnh;
"Sẵn sàng học hỏi nhân dân; Tự ḿnh phải làm gương mẫu cần kiệm liêm chính, để nhân dân noi theo."
Về ảnh hưởng của Khổng giáo, sách 'Phương pháp dân chủ Hồ Chí Minh' nói cựu chủ tịch Việt Nam tiếp xúc với hệ lư luận này trong thập niên 1920, đúng lúc "Khổng giáo và Khổng Tử đang bị phê phán ngay trên đất Trung Quốc".
Sách dẫn những ǵ ông Hồ viết vào năm 1921: "Khổng Tử vĩ đại, khởi xướng thuyết đại đồng và truyền bá sự b́nh đẳng về tài sản.
"Ông từng nói: thiên hạ sẽ thái b́nh khi thế giới đại đồng.
"Người ta không sợ thiếu, chỉ sợ không đều. B́nh đẳng sẽ xóa bỏ nghèo nàn...
"Học tṛ của Khổng Tử là Mạnh Tử, tiếp tục tư tưởng của thày và vạch ra một kế hoạch chi tiết để tổ chức sự sản xuất và tiêu thụ.
"...Việc thủ tiêu bất b́nh đẳng về hưởng thụ, hạnh phúc không phải cho một số đông mà cho tất cả mọi người, đấy là đường lối kinh tế của vị hiền triết."
Khổng Tử có thể 'phản cách mạng'
Nhưng ông Hồ cũng được cho là không coi thuyết Khổng - Mạnh phù hợp hoàn toàn với thời đại và viết "nếu Khổng Tử sống ở thời đại chúng ta và nếu ông khăng khăng giữ quan điểm ấy th́ ông sẽ trở thành phần tử phản cách mạng" v́ Khổng Tử bị xem là "người phát ngôn bênh vực những người bóc lột chống lại những người bị áp bức".
Sách dẫn lời ông: "Những người An Nam chúng ta hăy tự hoàn thiện ḿnh, về mặt tinh thần bằng cách đọc các tác phẩm của Khổng Tử, và về mặt cách mạng th́ cần đọc các tác phẩm của Lênin".
Ông Hồ Chí Minh, theo trích dẫn của 'Phương pháp dân chủ Hồ Chí Minh', cho rằng có bốn lư do khiến Khổng giáo không phù hợp với thời đại của ông.
Thứ nhất, thuyết của Khổng Tử trọng ư dân, coi "ư dân là ư trời", nhưng không có cơ chế để thực hiện điều này nên ư dân thường bị làm trái khiến họ phải nổi dậy.
Thứ hai, dân được coi là gốc nhưng không phải là chủ mà vua mới là chủ.
Thứ ba, Khổng Tử bị xem là không hiểu đầy đủ về tự do. Sách tóm lược:
"Tự do dân chủ đ̣i hỏi được bảo vệ bằng pháp luật. C̣n tự do trong lĩnh vực đạo đức theo các Nho gia th́ luật pháp không thể khống chế mà cũng không thể bảo vệ.
"Có ư chí tự do trong lĩnh vực đạo đức, không có nghĩa là con người được hưởng mọi quyền lợi về chính trị."
Và thứ tư, Khổng giáo đề cao b́nh quân chứ không phải là b́nh đẳng về quyền lợi và nghĩa vụ cũng như về chính sách và công bằng xă hội.
Ảnh hưởng của Pháp
Ngoài những nhận định của ông Hồ về Khổng giáo và "chủ nghĩa Mác - Lênin", sách cũng nói về dấu ấn của nền dân chủ Pháp đối với cựu lănh đạo Việt Nam.
Ông Hồ được dẫn lời nói: "Khi tôi độ mười ba tuổi, lần đầu tiên tôi được nghe ba chữ Pháp: Tự do, B́nh đẳng, Bác ái... Và từ thuở ấy, tôi rất muốn làm quen với nền văn minh Pháp, muốn t́m xem những ǵ ẩn sau những chữ ấy."
Cuối tuần qua hàng triệu người đă xuống đường để tỏ t́nh đoàn kết với những ai ủng hộ các giá trị Pháp này.
Rơ ràng là ở nước Pháp, Nguyễn Ái Quốc [bí danh của ông Hồ] đă hoạt động và đấu tranh cách mạng một cách tương đối tự do, thuận lợi hơn ở trên đất nước Việt Nam dưới chế độc thuộc địa của ḿnh. Người có thể tự do hội họp, tham gia đảng phái, lập hội, ra báo, phát biểu ư kiến, tŕnh bày quan điểm của ḿnh trước dư luận Pháp.
Theo 'Phương pháp dân chủ Hồ Chí Minh'
Sách viết tiếp:
"Rơ ràng là ở nước Pháp, Nguyễn Ái Quốc [bí danh của ông Hồ] đă hoạt động và đấu tranh cách mạng một cách tương đối tự do, thuận lợi hơn ở trên đất nước Việt Nam dưới chế độc thuộc địa của ḿnh.
"Người có thể tự do hội họp, tham gia đảng phái, lập hội, ra báo, phát biểu ư kiến, tŕnh bày quan điểm của ḿnh trước dư luận Pháp."
Nh́n vào Việt Nam hiện nay có thể thấy những ǵ sách viết vẫn đúng với những người muốn chỉ trích chính quyền Hà Nội.
Và cho dù tôn vinh ông Hồ nhưng nhiều lănh đạo cộng sản hiện tại không thực sự làm theo những ǵ ông nói.
Ngay cả các nhận định của ông về Khổng Tử có lẽ cũng sẽ chỉ quan trọng đối với những người nghiên cứu Hồ Chí Minh hơn là với những người thực thi chính sách liên quan tới Học viện Khổng Tử ở Việt Nam.
vnn