miro1510
02-15-2016, 16:11
Đây là pho tượng Bồ tát Tara đang được trưng bày tại bảo tang Chăm Đà Nẵng. Trước khi giao nộp cho bảo tang, người dân đă bẻ vật cầm tay của pho tượng này. Cho đến nay vật cầm tay này vẫn chưa được bàn giao lại cho bảo tàng.
Bảo tàng Chăm Đà Nẵng đang trưng bày pho tượng Bồ tát Tara ở vị trí trang trọng. Do là hiện vật độc bản, có giá trị nghệ thuật đỉnh cao, tượng đă được Thủ tướng công nhận bảo vật quốc gia. Xung quanh bảo vật này có nhiều câu chuyện bi hài.
http://intermati.com/micro1405/2016/2/1510/135.1.jpg
Pho tượng Bồ tát Tara đang được bảo quản tại Bảo tàng Chăm Đà Nẵng. Ảnh: Tiến Hùng.
Mối liên hệ giữa tượng quư và vương quốc Chămpa
Trung tuần tháng 8/1978, một người dân thôn Đồng Dương (xă B́nh Định Bắc, Thăng B́nh, Quảng Nam) trong lúc nhặt gạch Chăm từ Phật viện Đồng Dương về làm nhà vô t́nh phát hiện pho tượng quư. Pho tượng Bồ tát bị vùi lấp sâu 3 m dưới chân tháp Sáng, ngọn tháp duy nhất sót lại ở nơi từng là Phật viện lớn nhất Đông Nam Á vào thế kỷ 9.
Pho tượng cao 114 cm làm bằng đồng, mang h́nh dáng Bồ tát Laksmindra Lokesvara hay c̣n gọi là Bồ tát Tara vẫn c̣n nguyên vẹn sau khi ngủ yên dưới ḷng đất hơn ngh́n năm. Tượng được khảm thêm đá quư ở mắt, trán. Nét mặt của tượng vừa nghiêm trang, thánh thiện nhưng cũng hoang sơ, trần tục. Tay phải tượng x̣e ra đỡ bông sen búp, tay trái đỡ bông sen đă nở. Trái với phần trên của tượng được để trần, phần dưới được che kín bởi 2 lớp váy, ôm sát hông đùi đến tận mắt cá… Đây được đánh giá là tượng độc bản, có giá trị nghệ thuật đỉnh cao.
Theo nhiều tài liệu về lịch sử Vương quốc Chămpa, năm 875, vua Indravarman II cho xây dựng một tu viện Phật giáo và đền thờ vị Bồ tát bảo hộ cho vương triều có tên Tara, một biến thân của Quan thế âm Bồ Tát. Tương truyền trong Phật giáo, nữ thánh Tara có tấm ḷng cứu độ đại từ bi đầy quyền lực. Xúc động trước nỗi khổ cực của trần thế, có một lần Quan thế âm Bồ Tát rỏ những giọt lệ và ḥa quyện thành một biến thân mới có tên là Tara.
Tên của kinh đô mới là Indrapura, hay c̣n gọi là kinh thành sấm sét được xây dựng trên mảnh đất của làng Đồng Dương ngày nay. Đây cũng là giai đoạn duy nhất trong lịch sử Chămpa, Phật giáo hưng thịnh và được coi trọng hơn những tôn giáo khác. Pho tượng Tara được phát hiện trong tư thế nằm ngửa, xung quanh được sắp đặt các lớp gạch bảo vệ ngay ngắn. Chính v́ vậy, có giả thuyết cho rằng pho tượng quư này được cất giấu tại đây khi Chămpa bị xâm lược vào cuối thế kỷ 10. Lúc này kinh thành Indrapura bị phá hủy.
http://intermati.com/micro1405/2016/2/1510/135.2.jpg
Pho tượng không c̣n nguyên vẹn khi người dân bẻ hai vật cầm tay trước khi bàn giao cho chính quyền. Hai vật này bị xă thu giữ gần 40 năm qua. Ảnh: Tiến Hùng.
7 đời chủ tịch xă cất giấu một phần bức tượng quư
Theo ông Trà Tấn Túc, Chủ tịch UBND xă B́nh Định Bắc, sau khi phát hiện, bức tượng được người làng Đồng Dương đem về cất giấu rất kỹ và xem đó như báu vật chung của cả làng. Tuy nhiên, ngày hôm sau chính quyền tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng (cũ) hay tin và cho người xuống thu hồi. “Lúc đó người dân nhất quyết không giao tượng, tỉnh phải huy động rất nhiều công an xuống. V́ chưa có luật t́m thấy cổ vật phải bàn giao cho chính quyền nên người dân không chịu đưa cũng có lư”, ông Túc nói. Cũng giống phần lớn dân thôn Đồng Dương, ông Túc là hậu duệ của những người Chăm từng làm chủ ở vùng đất này.
Sau nhiều cuộc tranh căi giữa chính quyền và người dân, cuối cùng bức tượng được đưa về Bảo tàng Điêu khắc Chămpa TP Đà Nẵng. Tuy nhiên, khi tiếp nhận về bảo tảng, pho tượng đă không c̣n nguyên vẹn. “Do khi đào bức tượng lên bị gỉ đồng màu xanh nên trông giống như làm bằng đá quư. V́ vậy trước khi bàn giao, người dân đă bẻ hai vật cầm tay trên pho tượng”, ông Túc nói. Sau một thời gian vận động, hai vật này được chính quyền xă B́nh Định Bắc thu giữ.
Chính quyền xă bảo quản và xem vật bị bẻ như báu vật, chỉ có chủ tịch xă mới có quyền cầm ch́a khóa và biết chỗ cất giữ. Mọi thông tin về chúng được các lănh đạo xă giữ tuyệt đối bí mật. Từ đó đến nay, đă 7 đời chủ tịch xă B́nh Định Bắc thay nhau giữ và chưa hẹn ngày trả lại cho bảo tàng để pho tượng được hoàn thiện. “Mới có một giáo sư lặn lội từ Hà Nội vào th́ tôi mới mở ra cho xem. Tuy nhiên, khi ông ta đề nghị được đúc bản sao, tôi từ chối”, ông Túc nói.
Nhiều lần bảo tàng đề nghị xă trao trả hai vật này nhưng bị chủ tịch xă cương quyết từ chối. “Không thể được, bảo tàng muốn nhận hai vật này th́ phải bỏ tiền, hoặc phải đầu tư cho xă cái ǵ đó. Chứ không thể nói trao trả là trao trả”, vị chủ tịch xă khẳng định.
Do chính quyền xă nhất quyết không cho ai xem nên có nhiều nhận định khác nhau về hai hiện vật. Nhiều chuyên gia cho hay, hai vật trên hai tay pho tượng đồng là 2 quả lựu. Cũng có tài liệu nghiên cứu lại cho rằng tay trái pho tượng cầm một con ốc, tay c̣n lại cầm một đóa hoa 5 cánh. Trong hồ sơ đề nghị xă B́nh Định Bắc trao trả hai hiện vật năm 1978, Ty Văn hóa, Thông tin Quảng Nam - Đà Nẵng (cũ) ghi hai hiện vật này là quả đào và búp sen. Trong khi đó, ông Trà Tấn Túc khẳng định, hai vật này là đóa hoa sen và quả cau.
http://intermati.com/micro1405/2016/2/1510/135.3.jpg
Một bức ảnh hiếm hoi chụp hai vật cầm tay. Do xă không cho ai tiếp cận nên các chuyên gia vẫn chưa khẳng định được hai vật này là ǵ.
Cụ Trà Diếu (88 tuổi, thôn Đồng Dương) cho hay khi đào tượng lên, nhóm người khiêng về rồi báo cho làng biết, hàng trăm người dân hiếu kỳ kéo nhau đến xem. “Hai hiện vật trên tay là hai đóa sen, trong đó tay phải tượng cầm sen búp, tay trái cầm sen nở. Một trong những người đào được đă bẻ mất 2 đóa sen này”, cụ Diếu nói.
Sau này, khi pho tượng đă được bảo quản trong bảo tàng nhưng người dân Đồng Dương vẫn không tin tưởng, nhiều lần đề nghị được thấy tận mắt tượng. Chính quyền tỉnh sau đó đă phải bố trí xe đưa gần 100 người dân ra Đà Nẵng để xem.
Ông Hồ Xuân Tịnh, Phó giám đốc Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Quảng Nam, cho hay Sở đă nhiều lần đ̣i hai hiện vật này nhưng chính quyền xă yêu cầu phải có tiền mới trao trả. “Sở th́ làm ǵ có tiền. Nếu chiếu theo luật là xă B́nh Định Bắc vi phạm, luật không cho phép giữ bảo vật quốc gia. Sau này, khi đă khai quật xong Phật viện Đồng Dương, chúng tôi sẽ làm nhà trưng bày, lúc đó phải đ̣i bằng được”, ông Tịnh nói.
VietBF © Sưu Tầm
Bảo tàng Chăm Đà Nẵng đang trưng bày pho tượng Bồ tát Tara ở vị trí trang trọng. Do là hiện vật độc bản, có giá trị nghệ thuật đỉnh cao, tượng đă được Thủ tướng công nhận bảo vật quốc gia. Xung quanh bảo vật này có nhiều câu chuyện bi hài.
http://intermati.com/micro1405/2016/2/1510/135.1.jpg
Pho tượng Bồ tát Tara đang được bảo quản tại Bảo tàng Chăm Đà Nẵng. Ảnh: Tiến Hùng.
Mối liên hệ giữa tượng quư và vương quốc Chămpa
Trung tuần tháng 8/1978, một người dân thôn Đồng Dương (xă B́nh Định Bắc, Thăng B́nh, Quảng Nam) trong lúc nhặt gạch Chăm từ Phật viện Đồng Dương về làm nhà vô t́nh phát hiện pho tượng quư. Pho tượng Bồ tát bị vùi lấp sâu 3 m dưới chân tháp Sáng, ngọn tháp duy nhất sót lại ở nơi từng là Phật viện lớn nhất Đông Nam Á vào thế kỷ 9.
Pho tượng cao 114 cm làm bằng đồng, mang h́nh dáng Bồ tát Laksmindra Lokesvara hay c̣n gọi là Bồ tát Tara vẫn c̣n nguyên vẹn sau khi ngủ yên dưới ḷng đất hơn ngh́n năm. Tượng được khảm thêm đá quư ở mắt, trán. Nét mặt của tượng vừa nghiêm trang, thánh thiện nhưng cũng hoang sơ, trần tục. Tay phải tượng x̣e ra đỡ bông sen búp, tay trái đỡ bông sen đă nở. Trái với phần trên của tượng được để trần, phần dưới được che kín bởi 2 lớp váy, ôm sát hông đùi đến tận mắt cá… Đây được đánh giá là tượng độc bản, có giá trị nghệ thuật đỉnh cao.
Theo nhiều tài liệu về lịch sử Vương quốc Chămpa, năm 875, vua Indravarman II cho xây dựng một tu viện Phật giáo và đền thờ vị Bồ tát bảo hộ cho vương triều có tên Tara, một biến thân của Quan thế âm Bồ Tát. Tương truyền trong Phật giáo, nữ thánh Tara có tấm ḷng cứu độ đại từ bi đầy quyền lực. Xúc động trước nỗi khổ cực của trần thế, có một lần Quan thế âm Bồ Tát rỏ những giọt lệ và ḥa quyện thành một biến thân mới có tên là Tara.
Tên của kinh đô mới là Indrapura, hay c̣n gọi là kinh thành sấm sét được xây dựng trên mảnh đất của làng Đồng Dương ngày nay. Đây cũng là giai đoạn duy nhất trong lịch sử Chămpa, Phật giáo hưng thịnh và được coi trọng hơn những tôn giáo khác. Pho tượng Tara được phát hiện trong tư thế nằm ngửa, xung quanh được sắp đặt các lớp gạch bảo vệ ngay ngắn. Chính v́ vậy, có giả thuyết cho rằng pho tượng quư này được cất giấu tại đây khi Chămpa bị xâm lược vào cuối thế kỷ 10. Lúc này kinh thành Indrapura bị phá hủy.
http://intermati.com/micro1405/2016/2/1510/135.2.jpg
Pho tượng không c̣n nguyên vẹn khi người dân bẻ hai vật cầm tay trước khi bàn giao cho chính quyền. Hai vật này bị xă thu giữ gần 40 năm qua. Ảnh: Tiến Hùng.
7 đời chủ tịch xă cất giấu một phần bức tượng quư
Theo ông Trà Tấn Túc, Chủ tịch UBND xă B́nh Định Bắc, sau khi phát hiện, bức tượng được người làng Đồng Dương đem về cất giấu rất kỹ và xem đó như báu vật chung của cả làng. Tuy nhiên, ngày hôm sau chính quyền tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng (cũ) hay tin và cho người xuống thu hồi. “Lúc đó người dân nhất quyết không giao tượng, tỉnh phải huy động rất nhiều công an xuống. V́ chưa có luật t́m thấy cổ vật phải bàn giao cho chính quyền nên người dân không chịu đưa cũng có lư”, ông Túc nói. Cũng giống phần lớn dân thôn Đồng Dương, ông Túc là hậu duệ của những người Chăm từng làm chủ ở vùng đất này.
Sau nhiều cuộc tranh căi giữa chính quyền và người dân, cuối cùng bức tượng được đưa về Bảo tàng Điêu khắc Chămpa TP Đà Nẵng. Tuy nhiên, khi tiếp nhận về bảo tảng, pho tượng đă không c̣n nguyên vẹn. “Do khi đào bức tượng lên bị gỉ đồng màu xanh nên trông giống như làm bằng đá quư. V́ vậy trước khi bàn giao, người dân đă bẻ hai vật cầm tay trên pho tượng”, ông Túc nói. Sau một thời gian vận động, hai vật này được chính quyền xă B́nh Định Bắc thu giữ.
Chính quyền xă bảo quản và xem vật bị bẻ như báu vật, chỉ có chủ tịch xă mới có quyền cầm ch́a khóa và biết chỗ cất giữ. Mọi thông tin về chúng được các lănh đạo xă giữ tuyệt đối bí mật. Từ đó đến nay, đă 7 đời chủ tịch xă B́nh Định Bắc thay nhau giữ và chưa hẹn ngày trả lại cho bảo tàng để pho tượng được hoàn thiện. “Mới có một giáo sư lặn lội từ Hà Nội vào th́ tôi mới mở ra cho xem. Tuy nhiên, khi ông ta đề nghị được đúc bản sao, tôi từ chối”, ông Túc nói.
Nhiều lần bảo tàng đề nghị xă trao trả hai vật này nhưng bị chủ tịch xă cương quyết từ chối. “Không thể được, bảo tàng muốn nhận hai vật này th́ phải bỏ tiền, hoặc phải đầu tư cho xă cái ǵ đó. Chứ không thể nói trao trả là trao trả”, vị chủ tịch xă khẳng định.
Do chính quyền xă nhất quyết không cho ai xem nên có nhiều nhận định khác nhau về hai hiện vật. Nhiều chuyên gia cho hay, hai vật trên hai tay pho tượng đồng là 2 quả lựu. Cũng có tài liệu nghiên cứu lại cho rằng tay trái pho tượng cầm một con ốc, tay c̣n lại cầm một đóa hoa 5 cánh. Trong hồ sơ đề nghị xă B́nh Định Bắc trao trả hai hiện vật năm 1978, Ty Văn hóa, Thông tin Quảng Nam - Đà Nẵng (cũ) ghi hai hiện vật này là quả đào và búp sen. Trong khi đó, ông Trà Tấn Túc khẳng định, hai vật này là đóa hoa sen và quả cau.
http://intermati.com/micro1405/2016/2/1510/135.3.jpg
Một bức ảnh hiếm hoi chụp hai vật cầm tay. Do xă không cho ai tiếp cận nên các chuyên gia vẫn chưa khẳng định được hai vật này là ǵ.
Cụ Trà Diếu (88 tuổi, thôn Đồng Dương) cho hay khi đào tượng lên, nhóm người khiêng về rồi báo cho làng biết, hàng trăm người dân hiếu kỳ kéo nhau đến xem. “Hai hiện vật trên tay là hai đóa sen, trong đó tay phải tượng cầm sen búp, tay trái cầm sen nở. Một trong những người đào được đă bẻ mất 2 đóa sen này”, cụ Diếu nói.
Sau này, khi pho tượng đă được bảo quản trong bảo tàng nhưng người dân Đồng Dương vẫn không tin tưởng, nhiều lần đề nghị được thấy tận mắt tượng. Chính quyền tỉnh sau đó đă phải bố trí xe đưa gần 100 người dân ra Đà Nẵng để xem.
Ông Hồ Xuân Tịnh, Phó giám đốc Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Quảng Nam, cho hay Sở đă nhiều lần đ̣i hai hiện vật này nhưng chính quyền xă yêu cầu phải có tiền mới trao trả. “Sở th́ làm ǵ có tiền. Nếu chiếu theo luật là xă B́nh Định Bắc vi phạm, luật không cho phép giữ bảo vật quốc gia. Sau này, khi đă khai quật xong Phật viện Đồng Dương, chúng tôi sẽ làm nhà trưng bày, lúc đó phải đ̣i bằng được”, ông Tịnh nói.
VietBF © Sưu Tầm