VietBF

VietBF (https://www.vietbf.com/forum/index.php)
-   Stories, Books | Chuyện, Sch (https://www.vietbf.com/forum/forumdisplay.php?f=240)
-   -   Chuyện về chiếc bnh vi xưa (https://www.vietbf.com/forum/showthread.php?t=1427041)

florida80 01-13-2021 20:14

Chuyện về chiếc bnh vi xưa
 
1 Attachment(s)
Theo truyền thuyết, tục ăn trầu của người Việt đ c từ thời vua Hng Vương thứ IV, theo đ chiếc bnh vi c thể đ c mặt từ thời thượng cổ, nhưng khảo cổ học chưa pht hiện được bnh vi no thuộc thời kỳ văn ha Đng Sơn. Tnh đến cuối thế kỷ XX th bnh vi cổ nhất tm được ở Việt Nam mang nin đại thế kỷ IV, khai quật trong ngi cổ mộ thời Bắc thuộc.


https://i.imgur.com/vDQOHwh.jpg

C cu chuyện cổ tch thần kỳ ni về sự tch ci bnh vi: Ngy xưa c một tn trộm rất ti tnh. Khi về gi th ăn năn hối cải, bỏ nghề, xin vo cha t tc nghe kinh. Sư cụ trụ tr giao việc giữ lửa, g gy sng c phận sự nấu nước pha tr cng Phật. Tn trộm chăm lo giữ lửa v lm tất cả mọi việc nặng trong cha, thnh tm tu tập, được sư cụ tin cậy. Trong cha c ch tiểu nhỏ khng ưa tn trộm v sinh lng ght bỏ, ghen tỵ về lng tin cậy của sư cụ. Một đm, ch ln dập tắt lửa. Sng dậy thấy khng cn lửa đ vi ủ kn đm qua, tn trộm rầu rĩ chẳng biết cch xoay xở. Ch tiểu bn by mưu hại, bảo tn trộm leo ln cy đa thing bn cha cầu Phật gia hộ. Ch bảo :

Leo ln ! Leo tuốt cao tận ngọn, bung tay bung chn như bung thả bản thn, bung thả ngũ uẩn. Phật sẽ gia hộ đưa đến nơi c lửa.

Tn trộm cả tin theo lời, khi bung mnh, thay v rơi xuống đất chết, lại được một đm my vng nhẹ nhng cứu độ đưa về ci Niết bn khng sinh khng diệt. Ch tiểu ngỡ ngng, nhưng lng tham sn si bng mạnh, ch đi dập tắt lửa rồi leo ln tận ngọn đa, bung mnh. Ch rơi nhanh. một cnh đa nhọn đm xuyn thủng bụng. Ch chết, khng được vn sinh tịnh độ, m biến thnh một ci bnh trn bụng chứa đầy vi nồng tượng trưng lng đố kỵ cnh đa nhọn l chiếc dao nhỏ dng quệt vi tm trầu v mu đỏ của trầu quệt trn miệng bnh vi l mu loang ở vết thương thấu tim gan

Trải di qua năm thng, chưa thấy ai bnh giải về nội dung v nghĩa của cu chuyện mang tnh nhn quả về sự tch chiếc bnh vi. Chỉ biết rằng bnh vi l vật dụng qu quen thuộc trong mỗi gia đnh người Việt qua nhiều thế kỷ. Trong một truyện ngắn c tn l ng Bnh vi, nh văn Phan Khi (1887- 1959) viết:
Khắp nước Việt Nam c tục ăn trầu, cho nn ở đu cũng c bnh vi. Theo như ti biết, ở vng qu chng ti, c hai thứ bnh vi. Đều bằng đất nung cả, m một thứ giống như ci hũ nhỏ, duy cổ eo, miệng loa, cho nh trung thường dng; một thứ bnh trn m đt bằng, trn c quai xch, miệng ở về một bn, ton thn t mu lục hoặc mu vng, cho nh sang dng.

Cả hai đều để đựng vi trong lng n. Nhưng mỗi khi cho vi vo, người ta lại cũng dng vi đắp ci miệng n cho cao lnThứ bnh vi thường, dng cha bằng tre, những thứ bnh vi sang, bao giờ cũng dng cha bằng sắt, ở thn ci cha đi khi lại c đeo một lưỡi dao để rọc trầu

Theo m tả của nh văn Phan Khi th chiếc bnh vi xưa thường lm bằng đất nung, c quai xch. Pha trn thường c hai ci lỗ, trng như hai ci miệng trn xinh xắn. Một lỗ để đưa vi vo hoặc lấy vi ra bằng một thanh tre mỏng v di, quết vo l trầu. Một lỗ nữa để thot hơi nước khi vi si. Mỗi khi vi trong bnh đng chặt một lớp dy cứng, hoặc bnh bị nứt nẻ, khng dng nữa, người ta thường mang n đem đặt dưới gốc cy thị, gốc đa đầu lng cng với v số ng đầu rau (ng to) to nhỏ, được mọi nh mang đến đặt vo đ, nhất l những dịp cng đưa ng To về trời, hay cng rước ng b chiều 30 Tết. Gốc cy cổ thụ đầu lng như một nghĩa địa nhỏ, an nghỉ những vật dụng mang trong n ci hồn đầy vẻ tm linh của cộng đồng lng x.

Để đưa vi vo ống, người ta lấy ci thanh tre di c một đầu nhọn để quệt vi nht vo ci lỗ bn, gọi l cho ng Bnh ăn. Để ph hợp với mục đch sử dụng, bnh vi c loại chỉ nhỏ bằng quả qut để mang theo người, lại c loại bằng quả bưởi để trn n, trn bn tiếp khch. Cũng c loại to cỡ cối đ để lun ngoi đnh cho cả lng cng sử dụng mỗi khi c hội h đnh đm. Từ nhu cầu của chiếc bnh vi trong dn gian, những người thợ thủ cng ti hoa đ chế tc ra cc loại bnh vi khc nhau. Kiểu dng đời sau nối tiếp đời trước mỗi ngy một phong ph. Chất liệu cũng dần được cải tiến; từ đất nung, snh, gốm, sứ rồi đồng Nhưng phổ biến hơn cả v được giới sưu tầm cất cng lng kiếm l bnh vi lm từ chất liệu gốm. Mu men của bnh vi gốm rất khc nhau. Từ men trắng, men lục thời L-Trần đến men lam, men mu huyết đỉa thời L sơ sau ny l cả một cuộc cch mạng.

Cũng trong truyện ngắn trn, nh văn Phan Khi cn cho biết: đối với người xưa, hễ ci g, vật g c thể hại được con người, hoặc tự n sống lu hơn đời sống con người th được gọi bằng ng:

Ci bnh vi, tại sao lại gọi bằng ng? Đọc từ đầu đến đy, bạn đọc đ biết. Ở vng qu chng ti, m c lẽ cả nước Việt Nam cũng vậy, vật g n c thể hại mnh được th gọi bằng ng, vật g n to hay sống lu năm th cũng gọi bằng ng.

Con cọp ăn thịt mnh được, gọi bằng ng Cọp, con khỉ ph hoa mu mnh được, gọi bằng ng Trưởng, con chuột, cắn quần o của mnh được, gọi bằng ng T. Ci đầu rau, dng năm mười năm mới thay ci khc, gọi bằng ng Nc, ci che, đường knh của n c khi gần đến một mt, gọi bằng ng Che. Người Việt Nam về sau thế no chưa biết, chứ về trước, hễ vật g lm hại được hoặc lớn hơn, hoặc nhỏ, vật g sống lu v to xc th gọi bằng ng để tỏ lng tn knh, sng bi

Chiếc bnh vi lại được một nh thơ tiền chiến gắn với hnh ảnh của những người gi đang sống ở lứa tuổi xế chiều:

Những kiếp người sống lu trăm tuổi
Y như một ci bnh vi
Cng sống cng b lại.

Do đ qu gần gũi, quen thuộc với đời sống của người Việt, c khi người dng đ qua đời m n vẫn tồn tại, nn người Việt đ nhn ha n thnh một vật sống mi, gọi n bằng ng, v khng biết tự khi no, ci từ ng Bnh Vi đ trở nn gần gũi với biết bao thế hệ sống vo khoảng giữa thế kỷ XX trở về trước.

Miếng trầu l đầu cu chuyện , cũng l mở đầu cho những cuộc tnh duyn, kết bạn lm quen, gắn b cng nhau. Miếng cau với l trầu cần phải c một cht vi trắng muốt quệt vo mới đủ, mới đậm đ, ngon miệng v say. Chnh ci cht vi trắng muốt mới c được ci mu đỏ lm hồng mi. Ci mu đỏ thắm tượng trưng cho lng chung thủy, tin yu.

C nhiều tc giả nghin cứu về chiếc bnh vi đ cho rằng, từ xa xưa trước khi con người tm ra kim loại, dụng cụ chủ yếu sử dụng trong săn bắt, hi lượm, chiến tranh l những dụng cụ bằng đ như dao, gh, ba, ru Chnh từ l do đ, đ được thần thnh ha v tục thờ đ ra đời. Sau ny, cc nh khoa học gọi đ l tn ngưỡng đ. Vi c nguồn gốc từ đ v qua tn ngưỡng cổ m c được một chỗ đứng vững chắc v tn nghim trong đời sống người Việt. Ngoi việc dng để ăn trầu, vi cn để st trng, đnh gi v đi khi được dng để chế biến thực phẩm. Vo mỗi dịp năm mới, cng với việc trồng cy nu, người ta lại vẽ ln mặt đất những cung tn bằng vi, nhằm trừ t ma để chủ nhn của ngi nh đn một năm mới nhiều phc lộc. Theo gio sư Kiều Thu Hoạch, nh nghin cứu về văn ha dn gian th chỉ duy nhất ở Việt Nam mới c bnh đựng vi v c hng trăm mẫu với cc cỡ khc nhau.

Hnh ảnh những chiếc bnh vi hầu như đ khng cn trong mỗi gia đnh, hay ở gốc đa, gốc thị đầu lng. Thế nhưng mỗi khi thấy n, chng ta lại nhớ đến hnh ảnh của người b tc bạc răng đen bỏm bẻm nhai trầu. Nhớ đến những ngy giỗ Tết, hay trong cc đm cưới hỏi ngy xưa, cc b cc c xm lại bổ cau, quệt vi tm trầu bn cạnh chiếc bnh vi với những cu chuyện rm ran v tiếng cười gin giHnh ảnh đậm nt qu nh đ đ đi vo dĩ vng, đi vo hoi niệm của những người nay đ tc bạc răng long

Tn Thất Thọ
Chia sẻ








SUY NGẪM
Sống cuộc đời của mnh theo mong muốn của người khc l lng ph cuộc đời của bạn

Steve Jobs

QQQ_Cake 01-14-2021 01:06

Thank you sis FL


All times are GMT. The time now is 09:03.

VietBF - Vietnamese Best Forum Copyright ©2006 - 2021
User Alert System provided by Advanced User Tagging (Pro) - vBulletin Mods & Addons Copyright © 2021 DragonByte Technologies Ltd.

Page generated in 0.05006 seconds with 8 queries