Có những nhà lãnh đạo không chỉ “sống sót” sau cú sốc mà còn biến chúng trở thành bước đệm cho thành công lớn hơn.
Lãnh đạo một công ty trong thời kỳ tăng trưởng đã khó, điều hành một doanh nghiệp sau thất bại càng là thử thách gấp bội. Khủng hoảng tài chính, áp lực từ cổ đông, truyền thông công kích, nhân sự dao động – tất cả như sóng ngầm đe dọa nhấn chìm mọi tầm nhìn và chiến lược. Thế nhưng, có những nhà lãnh đạo không chỉ “sống sót” sau những cú sốc đó mà còn biến chúng thành bước đệm cho thành công lớn hơn. Hai cái tên tiêu biểu: Jeff Bezos và Elon Musk.
Jeff Bezos – “Thất bại là một phần của đổi mới”
Vào đầu những năm 2000, Amazon trải qua thời kỳ khó khăn nghiêm trọng. Bong bóng dot-com vỡ tung khiến nhiều công ty công nghệ sụp đổ, cổ phiếu Amazon mất gần 90% giá trị, từ hơn 100 USD xuống còn dưới 10 USD. Truyền thông khi đó đặt câu hỏi: “Liệu Amazon có sống sót nổi?”
Thế nhưng Jeff Bezos, với nụ cười đặc trưng và tư duy dài hạn, không hề hoảng loạn. Ông công khai đối mặt với thất bại, không phủ nhận, không đổ lỗi, mà xác định lại triết lý lãnh đạo của mình: “Thất bại là cái giá phải trả cho đổi mới.”
Một ví dụ điển hình là Amazon Fire Phone – dự án smartphone ra mắt năm 2014 thất bại thảm hại, khiến công ty lỗ hơn 170 triệu USD. Tuy nhiên, thay vì xem đó là điểm kết, Bezos coi đó là “phòng thí nghiệm thất bại” dẫn tới sự ra đời của Amazon Echo và Alexa, hai sản phẩm chiến lược sau này.
Cách xử lý khủng hoảng của Jeff Bezos có 3 đặc điểm rõ nét:
-Tập trung dài hạn: Thay vì hoảng loạn trước cổ phiếu giảm giá, ông vẫn kiên định tái đầu tư và cải tiến sản phẩm.
-Tự nhận sai lầm: Công khai nói “Chúng tôi đã sai” với Fire Phone, điều mà không phải CEO nào cũng dám thừa nhận.
-Tái cấu trúc nội bộ bằng hành động, không chỉ khẩu hiệu: Tái tổ chức bộ phận thiết bị, đầu tư vào AI và chuyển mục tiêu sang “ngôi nhà thông minh”.
Elon Musk – Khi khủng hoảng là bạn đồng hành
Nếu Bezos đại diện cho sự kiên nhẫn và kỷ luật, thì Elon Musk là hiện thân của sự liều lĩnh và bất khuất. Nhưng không ai thành công mà không qua thất bại – và với Musk, thất bại là... chuyện thường ngày.
Năm 2008, SpaceX trải qua 3 lần phóng tên lửa thất bại liên tiếp, Tesla suýt phá sản vì không gọi được vốn trong khủng hoảng tài chính toàn cầu. Cả hai công ty do Elon Musk sáng lập đều đứng bên bờ vực. Musk từng kể lại rằng ông đã “không còn một xu”, phải vay tiền để sống và chỉ còn đủ ngân sách cho một lần phóng cuối cùng.
Thế nhưng ông vẫn đặt cược tất cả – và lần phóng thứ tư của Falcon 1 thành công. NASA sau đó ký hợp đồng 1,6 tỷ USD, cứu SpaceX khỏi sụp đổ. Về phần Tesla, ông tự bỏ tiền túi 40 triệu USD, sắp xếp lại ban lãnh đạo và thuyết phục cổ đông kiên nhẫn thêm 6 tháng.
Điều tạo nên bản lĩnh lãnh đạo của Musk trong khủng hoảng:
-Truyền năng lượng và niềm tin cá nhân: Khi nhân viên rối loạn, Musk sẵn sàng ngủ tại nhà máy, làm việc 100 giờ/tuần và trực tiếp giám sát kỹ thuật.
-Dám hành động quyết liệt: Sẵn sàng sa thải lãnh đạo cấp cao nếu họ không cùng tầm nhìn. Musk thường cắt bỏ tầng trung gian, đưa ra quyết định sát mặt trận.
-Truyền thông trực diện, không né tránh: Dù bị chỉ trích, ông không rút lui. Trái lại, Musk thường xuyên dùng Twitter như “vũ khí phản công”, minh bạch kết quả, thậm chí tự giễu bản thân.
Bài học chung: Không có lãnh đạo vĩ đại nào chưa từng thất bại
Cả Bezos và Musk đều từng đối diện với viễn cảnh mất trắng, thua lỗ hàng trăm triệu đô, bị nghi ngờ từ trong ra ngoài. Nhưng điểm chung ở họ là:
-Chấp nhận thất bại như một phần của hành trình – không giấu giếm, không biện hộ.
-Định hướng lại tổ chức bằng niềm tin và hành động, không chỉ là thông điệp “cần vượt qua”.
-Kiên định với tầm nhìn dài hạn, dù cổ phiếu sụt giảm, truyền thông tiêu cực hay nội bộ hoang mang.
Trong môi trường VUCA (Volatility – Uncertainty – Complexity – Ambiguity), một CEO không chỉ cần giỏi lúc thuận buồm xuôi gió, mà phải vững tay lái giữa giông bão. Sự khác biệt giữa một “quản lý” và một “lãnh đạo” chính là khả năng xử lý khủng hoảng từ bên trong.
Dù là ở Silicon Valley hay bất kỳ công ty vừa và nhỏ nào, sự can đảm đối mặt thất bại, khả năng truyền cảm hứng trong hoang mang, và tư duy tái thiết từ đống đổ nát – đó là thứ tạo nên một CEO bản lĩnh. Với Jeff Bezos, thất bại là phí thử nghiệm. Với Elon Musk, khủng hoảng là trạm trung chuyển bắt buộc.
VietBF@ Sưu tập