Tính đa trí (hoặc gọi là tính thông minh)
Thông minh cũng có nhiều cách. Nhà tâm lư học xét theo máy cái óc người ta th́ sành mà thường không hiểu nổi cái máy xe đạp, không cầm nổi ván tổ tôm. Nhà bác học t́m được định lệ phiền phức của vũ trụ mà đến việc tiền nong tính toán th́ không hiểu ǵ. Bởi thế chớ có cho rằng người cờ cao là cầm quân giỏi.
Trong bọn học tṛ trong trường mà nói rằng có người giỏi khoa học, có người giỏi văn chương th́ thật là sai lầm. Có người học tṛ, làm được cái tính thường ra ở lớp – người đó tức là người giỏi tính – mà nếu cho học môn số học cao th́ không sao hiểu được. Có người, ông giáo cho là giỏi văn v́ bài làm ít sai ít “phốt”, dịch “tem” Latin giỏi, nhưng vị tất óc người ấy đă đủ cái mềm mại, cái tưởng tượng, cái tư chất văn chương.
….
Mỗi cái thông minh xét ngoại vật một khác…
… Tính thông minh nhiều vô cùng, không sao kể cho hết được.
Có cái thông minh “rộng răi” (étendu); có cái thông minh có giới hạn, hoặc gọi là thông minh “chuyên môn” (spécialisé); có cái “sâu sắc” (pénétrant); có cái “phù phiếm” (superficiel); có cái “sáng khởi” (inventif); có cái “thụ cảm” (réceptif), nghĩa là chỉ biết bắt chước; có cái “đúng mực” (juste), có cái “sai lầm” (faux); có cái “sáng suốt” (clair); có cái “mập mờ” (confus); có cái “quan sát” (observateur); có cái “trừu tượng” (abstrait), v.v..
Ai là người Việt Nam đầu tiên biết đến và truyền bá thuyết đa trí tuệ?
Nhà văn Nguyễn Triệu Luật với các nam sinh tại Vinh
Ông viết (biên dịch) những nội dung trên và cho đăng trên Nam Phong tháng 11/1924-8/1926 (Phụ lục “tâm lư hoc toàn đồ”, phần nội dung tôi chép lại ở trên lấy từ Nguyễn Triệu Luật, Tác phẩm đăng báo, Nguyễn Triệu Căn sưu tầm, NXB Tri thức, 2014(bạn đọc có thể tra cứu trên Nam Phong).
Như vậy, chúng ta thấy Nguyễn Triệu Luật ít nhất đă đi trước người bây giờ cả gần thế kỷ!
|