florida80
05-25-2021, 20:35
Tôi con nhà nghèo nên nghiệm ra cái nghèo không thể giấu được! Càng cố làm sang, càng cố làm cho ra vẻ giàu có th́ càng ḷi ra cái đuôi nghèo hèn.
https://i.imgur.com/9U6yhFc.jpg
Chưa bàn chuyện nói năng đi đứng, chỉ riêng chuyện ăn cũng thấy ḿnh nh́n chung đói và nghèo. Xưa chắc chắn vậy! Bây giờ dù khá hơn, nhưng h́nh bóng của nó vẫn cứ bám riết. Chắc phải mất thời gian nữa?
V́ nghèo đói nên chúng ta dùng từ ăn cơm, một loại ngũ cốc chủ lực từ hạt thóc, cho ba bữa chính trong ngày. H́nh như các ngôn ngữ khác ít thấy dùng một loại ngũ cốc hay một loại bánh trái ǵ đó để chỉ bữa ăn. Và chỉ thiếu thốn nên mới xuất hiện các từ “ăn vă” và “ăn dè”. Chẳng biết tiếng Anh tiếng Pháp có những từ này không?
Trên mâm cơm truyền thống của chúng ta cũng có món ăn, dù ít ỏi. Song nồi cơm vẫn là “nhân vật” chính. Chưa có gia đ́nh Việt nào ăn cơm mà không có nồi cơm bên cạnh. Trên mâm có thức ăn nhưng xưa nay h́nh như mọi người đều mặc định thức ăn là để ăn kèm với cơm, ăn cho trôi cơm- một thứ ngũ cốc chủ lực để nhét vào làm no bụng.
Chính v́ thế nên từ “ăn vă” xuất hiện để khuyến cáo và cảnh cáo những đứa trẻ háu ăn, không chịu ăn thức ăn kèm với cơm như ḿnh. Rơ ràng có sự bất b́nh đẳng! Thức ăn luôn được tôn vinh, đặt ở vị trí trang trọng và đương nhiên là tâm điểm của sự chú ư, là linh hồn của mâm cơm; c̣n rau, cơm bị lép vế và ở chiếu dưới.
Một thói quen khá phổ biến của người dân đồng bằng Bắc Bộ là sau bữa ăn, trước khi đứng dậy rời khỏi mâm th́ nhiều người hay uống một bát nước canh hoặc nước rau luộc. Khu vực đồng bằng sông Hồng th́ uống bát nước rau muống luộc được vắt chanh, cho sấu, hay lá me chua; nhiều nơi c̣n cho thêm chút muối. Bản thân tôi hiện vẫn giữ “truyền thống quư báu” đó. Nhiều lúc tôi tự hỏi để làm ǵ nhỉ?
Tôi đoán ngày xưa nh́n chung đói kém, ăn chưa no nhưng cơm và thức ăn hết mất rồi, hoặc c̣n tí chút nhưng phải nhường cho con, cho ông bà… nên đành làm bát nước cho cái bụng khỏi “chông chênh”. Sau này một vài người c̣n lợi dụng bát nước cuối cùng ấy để súc cho sạch miệng. Tất nhiên vẫn nuốt vào cho đỡ lăng phí nhưng hành vi đấy không đẹp, bị cho là phàm ăn tục uống.
Với vùng đất mới miền Tây Nam Bộ th́ tôi thấy hầu hết các bữa tiệc đều có món lẩu, từ sang trọng tới b́nh dân; từ đám giỗ, đám ma hay đám cưới… nhất nhất phải có lẩu.
Tôi hỏi th́ có người bảo rằng Tây Nam bộ là vùng đất khẩn hoang. Cái nết ăn cũng chóng vánh và phiên phiến chứ không quá cầu kỳ. Trong khi đó thiên nhiên nơi đây ưu đăi, tḥ tay xuống ruộng có cá có tôm, đưa tay lên trời là thấy hoa, thấy trái. Chỉ cần bắc cái nồi ở bờ ruộng th́ khi nước sôi cũng là lúc có thể đem về đủ tôm đủ cá, hái đủ rau để thành một nồi mang tên lẩu.
Cho tới hôm nay, nồi lẩu dù bằng điện, bằng ga hay bằng cồn, th́ vẫn đóng vai tṛ chủ đạo và là “nhân vật” trung tâm của bữa tiệc của miền sông nước. Đôi lúc tôi tự hỏi: Nóng bức như thế này sao không chọn món khác ăn mà vẫn cứ ăn lẩu? Nhưng rồi tôi cũng tạm bằng ḷng với cách lư giải: Tập quán ẩm thực từ thời khẩn hoang, c̣n đơn sơ nghèo khó đă di truyền tới tận hôm nay và có thể c̣n lâu lâu nữa. Tôi hy vọng người am tường văn hóa ẩm thực của vùng đất mới Nam Bộ này sẽ bổ sung và cung cấp thêm thông tin cho những lư giải đầy cảm tính này của tôi.
Bây giờ đời sống sung túc hơn! Tới đây chúng ta sẽ hỏi “ăn sáng, ăn chiều chưa” hoặc “dùng bữa chưa” thay cho “ăn cơm chưa”. “Ăn dè” và “ăn vă” sẽ không c̣n hiện diện trong đời sống ngôn ngữ của giới trẻ nữa.
Tuy nhiên, kể cả khi chúng ta đi đánh golf, hút x́ gà, uống rượu vang bàn những thương vụ triệu đô th́ h́nh bóng của cái nghèo, cái hèn, cái chưa sang truyền kiếp từ thời cụ kị xem ra nó vẫn ngự trị trong con người mỗi chúng ta. Ai khéo léo giấu được cái này th́ cái khác lại ḷi ra.
Chắc c̣n phải rèn dũa nhiều hoặc cái sang tự nó thấm vào chứ chưa chắc cố công mà học được.Và tôi nghiệm thấy cứ chân thành, mộc mạc (nhưng không suồng să hay bỗ bă) lại được nhiều người yêu quư. Thật! Thế!./.
Ngô Thiệu Phong (***********)
https://i.imgur.com/9U6yhFc.jpg
Chưa bàn chuyện nói năng đi đứng, chỉ riêng chuyện ăn cũng thấy ḿnh nh́n chung đói và nghèo. Xưa chắc chắn vậy! Bây giờ dù khá hơn, nhưng h́nh bóng của nó vẫn cứ bám riết. Chắc phải mất thời gian nữa?
V́ nghèo đói nên chúng ta dùng từ ăn cơm, một loại ngũ cốc chủ lực từ hạt thóc, cho ba bữa chính trong ngày. H́nh như các ngôn ngữ khác ít thấy dùng một loại ngũ cốc hay một loại bánh trái ǵ đó để chỉ bữa ăn. Và chỉ thiếu thốn nên mới xuất hiện các từ “ăn vă” và “ăn dè”. Chẳng biết tiếng Anh tiếng Pháp có những từ này không?
Trên mâm cơm truyền thống của chúng ta cũng có món ăn, dù ít ỏi. Song nồi cơm vẫn là “nhân vật” chính. Chưa có gia đ́nh Việt nào ăn cơm mà không có nồi cơm bên cạnh. Trên mâm có thức ăn nhưng xưa nay h́nh như mọi người đều mặc định thức ăn là để ăn kèm với cơm, ăn cho trôi cơm- một thứ ngũ cốc chủ lực để nhét vào làm no bụng.
Chính v́ thế nên từ “ăn vă” xuất hiện để khuyến cáo và cảnh cáo những đứa trẻ háu ăn, không chịu ăn thức ăn kèm với cơm như ḿnh. Rơ ràng có sự bất b́nh đẳng! Thức ăn luôn được tôn vinh, đặt ở vị trí trang trọng và đương nhiên là tâm điểm của sự chú ư, là linh hồn của mâm cơm; c̣n rau, cơm bị lép vế và ở chiếu dưới.
Một thói quen khá phổ biến của người dân đồng bằng Bắc Bộ là sau bữa ăn, trước khi đứng dậy rời khỏi mâm th́ nhiều người hay uống một bát nước canh hoặc nước rau luộc. Khu vực đồng bằng sông Hồng th́ uống bát nước rau muống luộc được vắt chanh, cho sấu, hay lá me chua; nhiều nơi c̣n cho thêm chút muối. Bản thân tôi hiện vẫn giữ “truyền thống quư báu” đó. Nhiều lúc tôi tự hỏi để làm ǵ nhỉ?
Tôi đoán ngày xưa nh́n chung đói kém, ăn chưa no nhưng cơm và thức ăn hết mất rồi, hoặc c̣n tí chút nhưng phải nhường cho con, cho ông bà… nên đành làm bát nước cho cái bụng khỏi “chông chênh”. Sau này một vài người c̣n lợi dụng bát nước cuối cùng ấy để súc cho sạch miệng. Tất nhiên vẫn nuốt vào cho đỡ lăng phí nhưng hành vi đấy không đẹp, bị cho là phàm ăn tục uống.
Với vùng đất mới miền Tây Nam Bộ th́ tôi thấy hầu hết các bữa tiệc đều có món lẩu, từ sang trọng tới b́nh dân; từ đám giỗ, đám ma hay đám cưới… nhất nhất phải có lẩu.
Tôi hỏi th́ có người bảo rằng Tây Nam bộ là vùng đất khẩn hoang. Cái nết ăn cũng chóng vánh và phiên phiến chứ không quá cầu kỳ. Trong khi đó thiên nhiên nơi đây ưu đăi, tḥ tay xuống ruộng có cá có tôm, đưa tay lên trời là thấy hoa, thấy trái. Chỉ cần bắc cái nồi ở bờ ruộng th́ khi nước sôi cũng là lúc có thể đem về đủ tôm đủ cá, hái đủ rau để thành một nồi mang tên lẩu.
Cho tới hôm nay, nồi lẩu dù bằng điện, bằng ga hay bằng cồn, th́ vẫn đóng vai tṛ chủ đạo và là “nhân vật” trung tâm của bữa tiệc của miền sông nước. Đôi lúc tôi tự hỏi: Nóng bức như thế này sao không chọn món khác ăn mà vẫn cứ ăn lẩu? Nhưng rồi tôi cũng tạm bằng ḷng với cách lư giải: Tập quán ẩm thực từ thời khẩn hoang, c̣n đơn sơ nghèo khó đă di truyền tới tận hôm nay và có thể c̣n lâu lâu nữa. Tôi hy vọng người am tường văn hóa ẩm thực của vùng đất mới Nam Bộ này sẽ bổ sung và cung cấp thêm thông tin cho những lư giải đầy cảm tính này của tôi.
Bây giờ đời sống sung túc hơn! Tới đây chúng ta sẽ hỏi “ăn sáng, ăn chiều chưa” hoặc “dùng bữa chưa” thay cho “ăn cơm chưa”. “Ăn dè” và “ăn vă” sẽ không c̣n hiện diện trong đời sống ngôn ngữ của giới trẻ nữa.
Tuy nhiên, kể cả khi chúng ta đi đánh golf, hút x́ gà, uống rượu vang bàn những thương vụ triệu đô th́ h́nh bóng của cái nghèo, cái hèn, cái chưa sang truyền kiếp từ thời cụ kị xem ra nó vẫn ngự trị trong con người mỗi chúng ta. Ai khéo léo giấu được cái này th́ cái khác lại ḷi ra.
Chắc c̣n phải rèn dũa nhiều hoặc cái sang tự nó thấm vào chứ chưa chắc cố công mà học được.Và tôi nghiệm thấy cứ chân thành, mộc mạc (nhưng không suồng să hay bỗ bă) lại được nhiều người yêu quư. Thật! Thế!./.
Ngô Thiệu Phong (***********)