Đă bao giờ bạn có cảm giác nh́n một sự vật/khung cảnh hoàn toàn mới mà cứ như đă từng thấy trước đây?
Deja vu là ǵ?
Deja vu là một cụm từ bắt nguồn từ tiếng Pháp, có nghĩa là "đă từng nh́n thấy". Đó là khi một người làm hoặc trải nghiệm một việc ǵ đó và bất chợt có cảm giác rất quen thuộc, như đă từng thấy nó trong quá khứ.
Đă bao giờ bạn trải qua cảm giác lần đầu tiên đến thăm một cửa hiệu, nhưng rồi bất chợt nhận ra ḿnh "đă" từng đến đây? Hoặc khi đang tṛ chuyện cùng bạn bè say sưa, bạn giật ḿnh khi có cảm giác rằng ḿnh "đă" từng nghe qua chính xác đoạn hội thoại này? Nếu câu trả lời là "Có", th́ điều đó nghĩa là bạn đă được trải nghiệm hiện tượng có tên là Deja vu.

(Ảnh: Anomalien)
Nguyên dẫn dẫn đến Deja vu
Có đến hơn 40 giả thiết được đặt ra cho nguyên nhân gây nên hiện tượng này, từ mê tín như sự đầu thai cho đến những lư giải khoa học như trục trặc trong quá tŕnh ghi nhớ của năo bộ con người.
Deja vu đă được miêu tả nhiều lần trong văn học và điện ảnh như một hiện tượng tâm linh kỳ quái. Tuy nhiên trong con mắt của Giáo sư Akira O’Connor, Deja vu không ǵ hơn ngoài một lần “tái xác nhận” thông tin chớp nhoáng của năo bộ.
Giáo sư Akira O’Connor khẳng định vùng hồi hải mă (hippocampus – vùng có liên quan đến việc lưu giữ thông tin và h́nh thành kư ức) đă tạo nên Deja vu khi phát hiện “lỗi” trong quá tŕnh hoạt động. Nếu nhận thấy dữ liệu nhập vào có mâu thuẫn, vùng năo này sẽ thực hiện việc “tái xác nhận” và tạo ra cảm giác “kỳ quái” như thể chúng ta đă từng trải nghiệm kư ức tương tự trước đây.
Nói một cách dễ hiểu, khi bạn có cảm giác ngờ ngợ trước một khung cảnh, đó chưa chắc là v́ bạn đă từng trông thấy nơi ấy trước đây mà là v́ năo đang phải xác nhận tới hai lần để chắc chắn rằng kư ức trước mắt bạn đă thực sự được lưu giữ. Tiến tŕnh này chỉ xảy ra trong ṿng vài giây và sau đó bạn sẽ trở lại trạng thái b́nh thường v́ “mạch ngắt” đă được nối liền.
Trên thực tế, Deja vu vẫn đang là một hiện tượng bí ẩn khó giải thích. Chỉ biết rằng, có khoảng 60% - 80% dân số từng có trải nghiệm này.
Những yếu tố dẫn đến hiện tượng Deja vu

(Ảnh: MindBodyGreen)
- Tuổi tác: Deja vu là hiện tượng gặp vấn đề về bộ nhớ thường gặp ở những người trẻ tuổi có trí nhớ phát triển hơn, ít gặp ở những người cao tuổi. Theo các con số thống kê đă nêu, số lượng người trải qua Deja vu thường có độ tuổi từ 15 - 25 và hiện tượng này giảm dần theo tuổi tác.
- Điều kiện sống: Deja vu gắn với trí nhớ và trí tưởng tượng nên có thể dễ gặp hơn ở những người có đời sống tốt, học vấn cao.
- Tần suất đi du lịch: Trải nghiệm của những người thường xuyên đi du lịch giúp cho trí nhớ và năo bộ của họ phát triển hơn, năo bộ có nhiều dữ liệu hơn người không thường xuyên v́ vậy họ sẽ thường gặp hiện tượng này hơn.
- T́nh trạng căng thẳng: Khi rơi vào trạng thái căng thẳng mệt mỏi, các dây thần kinh hoạt động có thể chèn ép nhau dễ dẫn đến hiện tượng này.

(Ảnh: The Swaddle)
Dù rằng đă và đang được phát hiện, nghiên cứu trong hơn 100 năm qua nhưng có lẽ, giới khoa học vẫn cần nhiều thời gian để giải mă được hiện tượng Deja vu kỳ bí này. Tuy nhiên, nếu xét trên góc độ y học, hiện tượng này không gây nguy hại cho sức khỏe con người mà thực tế, nó c̣n đem đến cảm giác khá thú vị.
C̣n mọi người th́ sao, đă từng trải qua hiện tượng này bao giờ chưa?
VietBF@sưu tập