Cao lầu thu hút bởi sự tổng ḥa sợi ḿ mềm dai, thoảng mùi tro, thịt xíu thấm vị, rau sống tươi gịn. Món ăn từng được tạp chí Mỹ - Huffington Post khen ngợi là "kho tàng ẩm thực vĩ đại nhất của Việt Nam''.
Nguyên liệu (9)
600 gr thịt nạc dăm hoặc thịt đùi, ba chỉ
600 gr xương lợn ninh lấy nước dùng (tùy chọn)
4 củ hành
4 tép tỏi
Gia vị: Muối, ngũ vị hương, nước tương (x́ dầu), đường, hạt nêm
Dầu ăn, dầu màu điều
Cao lầu (sợi và ram vuông) Hội An
Tương ớt Hội An, ớt xiêm xanh
Rau ăn kèm: Rau húng, giá đỗ, rau cải con, ớt, chanh...
Cách làm
1. Sơ chế và chuẩn bị
Tùy theo khẩu vị mà chọn phần thịt phù hợp như nạc dăm (thịt nạc mỡ đan xen), thịt đùi hoặc ba chỉ đều được. Chọn thịt tươi ngon với các dấu hiệu màu hơi hồng, thớ săn chắc, sờ tay có độ đàn hồi. Cắt theo thớ dài dọc để khi xíu xong sẽ cắt ngang thớ đẹp mắt.
Gia vị ướp làm thịt xíu (xá xíu) Hội An khác với xá xíu của người Hoa và làm nét đặc trưng riêng. Hành, tỏi giă nhuyễn vắt lấy nước cốt tẩm ướp cho nhanh thấm vị và khi chiên ban đầu không bị cháy, giữ lại phần xác hành tỏi để phi thơm sau. Ngoài ra, c̣n có nước tương (x́ dầu), đường, ngũ vị hương, muối, hạt nêm, hạt tiêu, ớt bột và chút dầu màu điều cho lên màu đẹp hơn (tùy chọn).
Các loại rau thơm (rau húng, giá đỗ, rau cải con, xà lách) rửa sạch, vẩy ráo nước.
2. Tẩm ướp
Cho phần thịt vào âu/tô lớn, ướp với 1 gói ngũ vị hương (5gr), 4 muỗng canh nước tương (x́ dầu), 1,5 muỗng canh đường, 1 muỗng canh dầu màu điều, 1/2 muỗng cà phê muối, 1/2 muỗng cà phê hạt nêm, 1/2 muỗng cà phê hạt tiêu, thêm chút ớt bột nếu ăn được cay. Trộn đều và ướp tối thiểu 2 - 3 giờ. C̣n nếu có thời gian, bọc màng bọc thực phẩm để ngăn mát tủ lạnh qua đêm cho thấm vị th́ khi xíu, thịt càng ngon hơn.
3. Thực hiện
Đun nóng dầu ăn và gắp phần thịt đă ướp vào chiên vàng đều 2 mặt. Thỉnh thoảng lật trở thịt để không bị cháy khét, gắp ra để riêng. Sau đó, lấy chút dầu vừa rán phi thơm phần xác hành tỏi khô, rồi cho thịt đă chiên cùng nước sốt ướp vào. Trút nước dùng heo (nước hầm xương) hoặc nước lạnh ngập mặt thịt, nêm nếm lại nước tương (x́ dầu), đường cho vừa miệng. Đun sôi rồi hạ lửa nhỏ liu riu để xíu cho thịt mềm và thấm vị. Sau khoảng 10 - 15 phút th́ lật trở mặt thịt cho màu đều các mặt. Sau 40 – 50 phút, th́ chắt bớt một phần nước xíu thịt ra để làm nước nhưn (chan cao lầu). V́ ḿ cao lầu nhạt nên khi chan nước phải đậm vị chút th́ thấm vào sẽ vừa vị. Phần thịt trong nồi th́ tiếp tục xíu cho tới khi mềm, nước sốt keo lại thấm và giúp thịt lên màu nâu đỏ là được. Tắt bếp, để thịt nguội rồi cắt lát mỏng.
Phần cao lầu có 2 loại: Cao lầu miếng vuông (ram) th́ chiên nở phồng vàng đều. Cao lầu sợi nếu có loại sợi tươi th́ trụng hoặc hấp lại cho nóng, c̣n nếu sợi khô th́ ngâm trước 1- 2 giờ cho nở rồi trụng nước sôi cho mềm đổ ra cho ráo nước, trộn chút dầu cho mướt và không bị dính.
Tŕnh bày và thưởng thức: Cho chút giá đỗ trụng vào dưới đáy tô, tiếp đến cho sợi cao lầu, thịt xíu cắt lát. Rưới phần nước nhưn chan đều cho thấm vị. Thêm ram chiên, ăn kèm chanh, tương ớt Hội An, các loại rau thơm và ớt xiêm xanh là tṛn vị.
4. Yêu cầu thành phẩm
Tô cao lầu là tổng ḥa của sợi ḿ dai mềm thoảng mùi tro, thịt xíu đậm vị, rau thơm tươi mát, ram chiên gịn rụm. Nước nhưn (nước chan) từ phần xíu thịt rưới đẫm lên góp phần làm nên linh hồn cho món ăn hoàn hảo, vị ngọt mặn cay hài ḥa. Như tờ báo Guardian (Anh) từng khen ngợi: ''Cao lầu là món ngon chứa đựng được cả lịch sử của phố Hội chỉ trong một tô ḿ, dù có nhiều nguyên liệu đem từ nước ngoài tới nhưng nét ẩm thực Việt vẫn luôn được thể hiện rơ nét''.
Chú ư:
Nét đặc trưng nhất của món cao lầu đậm chất Quảng Nam là sợi ḿ được chế biến công phu. Người dân nơi đây chọn gạo thơm ngâm vào nước từ giếng cổ Bá Lễ pha cùng tro (nấu từ củi lấy từ đảo Cù Lao Chàm) nên có độ gịn, dẻo. Sau đó vớt gạo đó, xay thành bột để cho ráo nước, nhồi cho mịn thành khối, cán bột thành miếng dày 3-4 mm rồi hấp, cắt thành 2 dạng (sợi và vuông). Sợi ḿ cao lầu màu hơi nâu nâu, gịn và dai khác với màu vàng nghệ của sợi ḿ Quảng.
Thịt xíu của Hội An cũng khác và mang hương vị đặc trưng xứ Quảng với hành, tỏi nơi đây.
Phần nước nhưn (nước chan) nên đậm vị, tiết ra khi hon thịt xíu để trung ḥa lại sợi ḿ dai mềm.
Khi ăn thêm tương ớt Hội An và ớt xiêm xanh cay xè nhưng đượm vị ngọt th́ mới tṛn vị.
VietBF@sưu tập