Luồng thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc đã bị gián đoạn nghiêm trọng sau các đợt tăng thuế “ăn miếng trả miếng’ và hệ quả là kinh tế Trung Quốc bắt đầu xuất hiện loạt tín hiệu xấu từ chỉ số PMI tới tỉ lệ việc làm.
Quang cảnh cảng hàng hóa ở Thiên Tân, Trung Quốc.
Kênh CNBC cho biết hoạt động sản xuất của Trung Quốc đã giảm mạnh hơn dự kiến xuống mức thấp gần hai năm, rơi vào vùng suy giảm trong tháng 4 khi cuộc chiến thương mại leo thang với Mỹ làm tổn hại đến thương mại song phương.
Theo dữ liệu từ Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc công bố hôm thứ Tư (30/4), Chỉ số Quản lý mua hàng (PMI) chính thức của nước này trong tháng 4 đạt 49 điểm, lần đầu tiên kể từ tháng 1 đã rơi xuống dưới ngưỡng 50 điểm – mức phân định giữa mở rộng và thu hẹp hoạt động.
Con số này thấp hơn dự báo của các nhà phân tích trong cuộc khảo sát của Reuters là 49,8, và đánh dấu mức yếu nhất kể từ tháng 5/2023, theo dữ liệu của LSEG. Đà suy giảm này xảy ra sau khi hoạt động sản xuất của Trung Quốc tăng trưởng với tốc độ nhanh nhất trong vòng một năm vào tháng 3, khi các nhà xuất khẩu tăng tốc xuất hàng để tránh mức thuế cao hơn do Mỹ áp đặt.
Dữ liệu PMI sản xuất của Trung Quốc
Theo số liệu từ Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, các chỉ số phụ về sản lượng và đơn hàng mới đã giảm mạnh, lần lượt xuống còn 49,8 và 49,2 điểm, cho thấy nhu cầu trong ngành sản xuất đang suy yếu, Các chỉ số về chi phí nguyên liệu thô và giá đầu ra trong ngành cũng tiếp tục giảm, lần lượt xuống mức 47 và 44,8 điểm.
Tương tự, Chỉ số PMI sản xuất do Caixin/S&P Global khảo sát đã giảm từ mức 51,2 điểm của tháng trước xuống còn 50,4 điểm trong tháng 4, cho thấy sự mở rộng ở mức khiêm tốn. Các nhà phân tích trước đó dự đoán chỉ số khảo sát khu vực tư nhân này ở mức 49,8 điểm.
Chỉ số PMI chính thức cho các hoạt động phi sản xuất, bao gồm dịch vụ và xây dựng, cũng giảm nhẹ, từ mức 50,8 điểm của tháng trước xuống còn 50,4 điểm trong tháng 4.
Ông Zhao Qinghe, nhà thống kê cấp cao của Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc cho rằng sự suy giảm hoạt động sản xuất là do “những thay đổi đột ngột trong môi trường bên ngoài”. Ông Zhao cho biết Trung Quốc sẽ “phối hợp giữa công tác kinh tế trong nước và các tranh chấp thương mại quốc tế” trong thời gian tới, tập trung vào việc thúc đẩy việc làm, hỗ trợ doanh nghiệp và ổn định thị trường.
Ông Zhao cũng nhắc lại lập trường của Bắc Kinh rằng “không ai là người chiến thắng trong một cuộc chiến thuế quan”, đồng thời dẫn ví dụ chỉ số PMI sản xuất của Mỹ cũng ở mức 49 điểm trong tháng 3.
Tỷ lệ việc làm nhìn chung đã giảm trên toàn ngành, ngoại trừ lĩnh vực dịch vụ, nơi việc làm tăng nhẹ so với tháng 3, nhưng vẫn ở vùng suy giảm, đạt 46,8 điểm.
Nhà kinh tế Zichun Huang của Capital Economics cho rằng: “Việc chỉ số PMI giảm mạnh có thể đang phóng đại tác động của các mức thuế do ảnh hưởng từ tâm lý tiêu cực, nhưng điều đó vẫn cho thấy nền kinh tế Trung Quốc đang chịu áp lực khi nhu cầu bên ngoài suy yếu”.
Trong khi chính phủ Trung Quốc đang tăng cường hỗ trợ tài khóa, nhà kinh tế Huang cho rằng điều này có thể không bù đắp được hoàn toàn các tác động tiêu cực, và dự báo nền kinh tế Trung Quốc chỉ tăng trưởng khoảng 3,5% trong năm nay.
Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã áp đặt các mức thuế mới cộng dồn lên tới 145% đối với hàng hóa Trung Quốc trong năm nay, với phần lớn các mức thuế này bắt đầu có hiệu lực vào tháng 4, sau các tuyên bố trong “ngày giải phóng” (2/4) của ông. Điều này khiến tổng mức thuế đối với một số mặt hàng từ Trung Quốc lên tới 245%, theo một bản tóm tắt thông tin do Nhà Trắng công bố.
Trung Quốc đã trả đũa bằng việc áp đặt các mức thuế mới lên tới 125% đối với hàng hóa Mỹ, trước khi lên án mức thuế “quá đáng” của Washington là một “trò chơi con số vô nghĩa” vào hôm 11/4.
Trong tuyên bố đưa ra ngày 11/4, Bộ Tài chính Trung Quốc cho hay: “Xét thấy hiện tại là không còn khả năng thị trường có thể chấp nhận hàng hóa Mỹ xuất khẩu vào Trung Quốc với mức thuế quan hiện nay, nếu phía Mỹ tiếp tục áp thuế lên hàng hóa Trung Quốc xuất khẩu sang Mỹ thì phía Trung Quốc sẽ không quan tâm đến điều đó nữa”.
Theo nhà kinh tế trưởng khu vực châu Á của Morgan Stanley, ông Chetan Ahya, luồng thương mại giữa hai nước đã bị “gián đoạn nghiêm trọng” sau các đợt tăng thuế ăn miếng trả miếng. Số lượng tàu container chở hàng rời Trung Quốc đến Mỹ đã giảm mạnh trong những tuần gần đây, dẫn đến sự sụt giảm so với cùng kỳ năm trước.
Mặc dù chưa có bằng chứng rõ ràng về tiến triển trong các cuộc đàm phán thương mại giữa hai nước, một số báo cáo gần đây cho thấy có những biện pháp giảm nhẹ thuế quan thực tế khi cả hai chính phủ cố gắng làm giảm tác động kinh tế từ các biện pháp thuế trừng phạt.
Trung Quốc được cho là đã cấp miễn trừ thuế cho một số mặt hàng của Mỹ, bao gồm dược phẩm, thiết bị hàng không vũ trụ, chất bán dẫn và nhập khẩu ethane.
Hôm 30/4, Tổng thống Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp miễn áp thuế bổ sung đối với ô tô và linh kiện nhập khẩu, sau khi đã gỡ bỏ thuế với nhiều sản phẩm điện tử từ đầu tháng này.
Tuy nhiên, tập đoàn Nomura ước tính khoảng 2,2% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Trung Quốc sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp bởi các mức thuế 145% của Mỹ, và khoảng 9 triệu việc làm trong ngành sản xuất Trung Quốc đang bị tác động trực tiếp từ thuế quan của ông Trump.
Tại một cuộc họp về chính sách kinh tế vào tuần trước, chính quyền Trung Quốc cam kết sẽ hỗ trợ các doanh nghiệp và người lao động bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi các mức thuế khổng lồ từ Mỹ, đồng thời nhấn mạnh sự cấp thiết của việc thực hiện các chính sách tài khóa tích cực hơn và chính sách tiền tệ “nới lỏng vừa phải” để thúc đẩy nền kinh tế.
Trong khi một loạt ngân hàng lớn ở Phố Wall đã hạ dự báo tăng trưởng GDP của Trung Quốc trong năm nay do ảnh hưởng từ thương mại, Bắc Kinh vẫn nhiều lần khẳng định họ “hoàn toàn tin tưởng” sẽ đạt được mục tiêu tăng trưởng đầy tham vọng là “khoảng 5%”.
Nền kinh tế Trung Quốc đã tăng trưởng 5,4% trong quý đầu năm, vượt kỳ vọng, một phần nhờ vào đà tăng mạnh từ các nhà xuất khẩu tranh thủ đẩy hàng sang Mỹ trước khi các mức thuế cao có hiệu lực.
Ông Dan Wang, Giám đốc khu vực Trung Quốc tại công ty tư vấn rủi ro Eurasia Group, nhận định: “Để bù đắp tác động của thuế quan, có thể cần tăng gấp đôi các gói kích thích trong năm nay”.
Ông Wang dự báo xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ có thể giảm một nửa do cuộc chiến thương mại kéo dài và Bắc Kinh sẽ cần chi thêm ít nhất 2.000 tỷ nhân dân tệ chi tiêu tài khóa để bù đắp cho mức thiệt hại 2% GDP.
VietBF@sưu tập
