AI lần đầu tiên phát hiện ra manh mối về bí ẩn ngàn năm của Trái Đất

[trungthuc]

Trí tuệ nhân tạo vừa giúp các chuyên gia khảo cổ phát hiện ra hơn 300 hình vẽ mới trên cao nguyên Nazca, Peru, hé lộ bí ẩn các nghi lễ cổ xưa từng bị chôn vùi suốt hàng ngàn năm qua.

Một bước tiến vượt bậc trong ngành khảo cổ học đã được ghi nhận khi trí tuệ nhân tạo AI đã trợ giúp con người lần đầu chạm đến lớp sâu nhất của các dấu tích bí ẩn nằm trên vùng đất khô cằn miền Nam Peru. Đó là nơi tồn tại những hình vẽ khổng lồ trải dài trên sa mạc, thuộc nền văn minh Nazca, một trong những nền văn minh bí ẩn lâu đời nhất của nhân loại.

Các hình vẽ Nazca xuất hiện cách đây khoảng 2,000 năm, được khắc lên mặt đất bằng cách loại bỏ lớp đá sẫm màu, để lộ ra lớp cát trắng sáng bên dưới. Chúng mô tả đủ loại sinh vật như cá voi sát thủ, mèo rừng, lạc đà không bướu, hình người, cùng nhiều biểu tượng trừu tượng chưa từng được giải mã. Mặc dù đã được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới, suốt hàng chục năm qua, mục đích thực sự của những hình vẽ này vẫn là câu hỏi chưa có lời giải đáp.

Các hình vẽ Nazca xuất hiện cách đây khoảng 2.000 năm, được khắc lên mặt đất bằng cách loại bỏ lớp đá sẫm màu để lộ ra lớp cát trắng sáng bên dưới

Trong dự án hợp tác giữa Đại học Yamagata của Nhật Bản và IBM, nhóm nghiên cứu do giáo sư Masato Sakai dẫn đầu đã huấn luyện mô hình AI qua các hình ảnh mẫu của những hình vẽ đã được phát hiện ra trước đó. Sau đó, họ cho hệ thống quét hơn 190 dặm vuông ảnh chụp với độ phân giải cao để truy tìm những chi tiết bị bỏ sót mà con người khó nhận thấy bằng mắt thường. AI đã lần lượt chia nhỏ từng khu vực, sau đó phân tích sâu từng ô địa hình với độ chính xác cao.

(Ảnh:.earth.com)

Kết quả là có 303 hình vẽ mới đã được khám phá ra, nâng tổng số hình vẽ Nazca được xác thực lên đến 430 ảnh. Phần lớn các hình vẽ mới này đều thuộc dạng được khắc chìm, thể hiện các chủ đề có vẻ mang tính nghi lễ như hình người với các tư thế lạ, các loài vật thuần hóa và thậm chí cả cảnh tượng con người tương tác với động vật. Đặc biệt, nhiều hình vẽ xuất hiện gần các tuyến đường hành hương cổ xưa, gợi ý rằng đây có thể từng là nơi tổ chức nghi lễ, truyền dạy hoặc tưởng nhớ những câu chuyện thiêng liêng.

Gần những hình vẽ này, các chuyên gia nghiên cứu cũng phát hiện ra có nhiều mảnh gốm, củng cố thêm giả thuyết cho rằng, người Nazca từng dừng lại nơi đây để thực hành nghi thức hoặc dạy học. Trong bối cảnh chưa có chữ viết, những hình vẽ khổng lồ này có thể đóng vai trò như sách giáo khoa, một phương tiện qua thị giác giúp truyền đạt tri thức, truyền thuyết và niềm tin.

Không chỉ là bước đột phá về kỹ thuật mới mẽ, phương pháp nghiên cứu này còn thể hiện ra sức mạnh của kỹ thuật học chuyển tiếp trong AI. Mô hình được huấn luyện từ các bức ảnh thường, sau đó cho chỉnh sửa với ảnh của sa mạc thực tế để đạt mức hiệu quả nhận diện tối đa. Mỗi hình vẽ đều được phân tích theo từng phần nhỏ, từ đó giúp cho hệ thống ghi nhớ chính xác cấu trúc, hình dạng, thậm chí là các dấu tích bị thời gian làm bị mờ.

Việc phát hiện ra thêm hàng trăm hình vẽ mới không chỉ làm giàu thêm kho tư liệu khảo cổ về văn hóa Nazca mà còn giúp vạch ra bản đồ nghi lễ đầu tiên trong lịch sử nền văn minh này. Những gì mà AI thực hiện ra đang mở ra cơ hội nhằm bảo tồn di sản tốt hơn trong bối cảnh nguy cơ xâm lấn từ các dự án khai thác khoáng sản và du lịch ngày càng lớn.

**Tham khảo thêm ở đây:
- https://www.earth.com/news/enduring-...zca-geoglyphs/