12/03/19
WASHINGTON (New York Times) — Hạ viện Dân chủ vào hôm thứ Ba công bố báo cáo điều tra luận tội dài 300 trang, khẳng định Tổng thống Donald Trump lạm quyền bằng cách gây áp lực để Ukraine giúp chiến dịch bầu cử 2020 của ông ta. Báo cáo cho rằng, ông Trump “đặt lợi ích chính trị và lợi ích cá nhân lên trên lợi ích của Hoa Kỳ,” t́m cách làm suy yếu nền dân chủ Mỹ và gây nguy hiểm cho an ninh quốc gia.

Uỷ ban T́nh báo Hạ viện lănh đạo cuộc điều tra hành vi của Tổng thống với Ukraine soạn thảo báo cáo, và chuyển sang cho Uỷ ban Tư pháp Hạ viện, nơi sẽ quyết định liệu có đề nghị luận tội và phế truất ông Trump hay không. Nhưng báo cáo đặt ra cơ sở chắc chắn cho Hạ viện do Dân chủ kiểm soát sẽ tiến tới luận tội Tổng thống.
Số tài liệu dày nêu ra kết quả sau hơn hai tháng lấy lời khai kín cũng như công khai từ các viên chức chính phủ và ngoại giao, những nhân chứng miêu tả chiến dịch gây áp lực của ông Trump và đồng minh để Ukraine điều tra cựu Phó Tổng thống Joe Biden và con trai, trong khi rút lại gần $400 triệu Mỹ kim viện trợ quân sự và một cuộc hội kiến với Tổng thống Mỹ ở Toà Bạch Ốc.
“Cuộc điều tra ông Donald J. Trump – Tổng thống thứ 45 của Hoa Kỳ – đă lôi ra ánh sáng nỗ lực kéo dài hàng tháng trời của Tổng thống Trump, dùng quyền lực để gạ gẫm can thiệp từ nước ngoài vào bầu cử 2020 có lợi cho ông ta,” báo cáo ghi. Báo cáo cũng khẳng định, kế hoạch của ông Trump đă đảo ngược chính sách đối ngoại của Mỹ đối với Ukraine, và làm suy yếu an ninh quốc gia chúng ta trong việc ủng hộ hai cuộc điều tra mang động cơ chính trị sẽ giúp cho chiến dịch tái tranh cử tổng thống của ông ta.”
Báo cáo cũng nêu ra “chiến dịch chưa từng có nhằm cản trở cuộc điều tra này” trước t́nh trạng ông Trump ngăn không cho các cơ quan giao nộp tài liệu, gồm Bộ Ngoại giao, Bộ Quốc pḥng, và Văn pḥng Quản trị và Ngân sách Toà Bạch Ốc, cũng như chỉ thị cho các nhân chứng bất hợp tác với cuộc điều tra.
“Thiệt hại đối với hệ thống kiểm tra và cân bằng của chúng ta, và cân bằng quyền lực trong ba ngành của chính phủ, sẽ kéo dài và khó có thể thể khắc phục nếu khả năng ngăn chặn Quốc hội của Tổng thống không được kiểm tra,” báo cáo kết luận. “Bất cứ tổng thống nào trong tương lai sẽ cảm thấy có quyền chống lại bất cứ cuộc điều tra nào nhắm vào tham nhũng hay việc làm sai trái của chính họ, và hậu quả sẽ là quốc gia có nguy cơ rủi ro lớn hơn cả ba ngành.”
Uỷ ban Tư pháp Hạ viện lên lịch sẽ bắt đầu tranh luận vào thứ Tư với phiên điều trần công khai trong đó 4 học giả về hiến pháp bàn về các tiêu chuẩn lịch sử về luận tội và đánh giá của họ về hành động của ông Trump liệu có cấu thành “tội nặng và tội nhẹ” đáng bị truất phế như ghi trong hiến pháp hay không.
Các luật sư của Uỷ ban T́nh báo Hạ viện dự tính trong những ngày tới sẽ chính thức tŕnh bày báo cáo cho Uỷ ban Tư pháp Hạ viện, và trả lời các câu hỏi từ các uỷ viên. Các đồng minh của ông Trump tại Điện Capitol vào hôm thứ Hai cũng công khai báo cáo của riêng họ, tố cáo nỗ lực luận tội của Dân chủ bất chánh, và khẳng định tổng thống không t́m kiếm lợi ích chính trị cá nhân khi thúc ép lănh đạo Ukraine điều tra đối thủ chính trị nhưng thay vào đó gây áp lực để Kiev giải quyết nạn tham nhũng.
Từ London đang tham dự hội nghị NATO, đương kim tổng thống Mỹ tố cáo Dân chủ đang t́m cách lật đổ kết quả bầu cử 2016, cho rằng, điều tra luận tội là tṛ lừa bịp. “Hoàn toàn v́ lợi ích chính trị,” ông Trump tuyên bố. “Họ thử xem liệu có thể làm ǵ đó vào năm 2020 hay không, v́ không thế th́ họ sẽ thua.”
Uỷ ban T́nh báo Hạ viện cũng dự tính bỏ phiếu để chuyển toàn bộ chứng cớ thâu thập được sang cho Uỷ ban Tư pháp. Mặc dù Chủ tịch Uỷ ban, Dân biểu Dân chủ Adam Schiff cho hay, công tác điều tra có thể vẫn tiếp tục, nhưng bản báo cáo phần lớn khép lại cuộc điều tra được Uỷ ban khởi sự sau khi Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi chính thức mở điều tra luận tội vào cuối tháng 9.
Uỷ ban Tư pháp Hạ viện cũng sẽ xem xét chứng cớ tiềm năng do các uỷ ban điều tra khác đưa ra, và làm sống lại tranh căi trước đây giữa các nhà lập pháp Dân chủ về việc liệu Tổng thống Trump có nên bị luận tội v́ nỗ lực ngăn chặn cuộc điều tra Nga can thiệp vào bầu cử Mỹ 2016 của cựu Công tố viên đặc biệt Robert Mueller.
Nếu đa số Hạ viện bỏ phiếu phê chuẩn các điều khoản luận tội do Uỷ ban Tư pháp soạn thảo, th́ Tổng thống sẽ bị luận tội. Thủ tục sẽ được chuyển lên cho Thượng viện xét xử dưới sự chủ tŕ của Chánh thẩm Tối cao Pháp viện John Robert. 2/3 Thượng viện phải bỏ phiếu truy tố th́ ông Trump mới bị truất phế.
Hương Giang (Theo New York Times)