Ngày Huế có chút trở lạnh, mưa cứ tí tách rơi hoài rơi. Có những người rúc ḿnh vào quán hít hà cái ấm từ tách cà phê tươi, có người trầm ngâm bên ánh đèn vàng cổ nh́n ra màn nước. Cảnh này lặp đi lặp lại nhiều ở mấy quán cà phê xưa, cái xưa làm người ta muốn níu kéo hoài niệm đang dần trôi theo Huế hiện đại.
Nhớ ḿnh ngày nhỏ quá…
Đă từ lâu, mỗi lúc trở ḿnh tôi vẫn thường nghe tiếng cọ nhau của phin cà phê và mấy lần “nhảy ùm” của đá viên vào làn nước đậm màu. Tôi rơ, là ba mẹ dậy sớm. Họ dần nhón ḿnh qua nửa kia của cuộc đời, hẳn là không quen với cái xô bồ của nhạc sống nữa nên dù có hỏi và mấy lần rủ đi, ba mẹ vẫn bảo “thích tự làm ở nhà” hơn. Không rơ là mấy anh chủ của loại h́nh kinh doanh mới này có nhị vị phụ huynh giống ḿnh không, nhưng có lẽ đó là một lư do hay ho cho nguồn gốc của những tiệm trà, cà phê cổ kính.
Hôm rồi đưa bé em đi học, tôi chợt nhận ra căn nhà lúc trước bác ḿnh ở đă “biến h́nh” thành một trạm dừng chân mới. Người ta gọi nó là “cà phê nhà”, c̣n tôi bảo đây là nhà của bác. Căn nhà cũ mà lúc trước tôi ngước măi lên để ngắm cho được mấy cḥm sao phản quang mà chị ḿnh dán đầy tường giờ thu bé lại đến vô tận, tưởng như chỉ cần nhón chân cũng đă chạm tay vào một phần kư ức. Hồi đó, ở bức tường này bác tôi hay ngồi trang điểm, nay đă là góc tụ tập của một vài người. V́ dụ ư là của ngày xưa, nên bức tường loang lổ vẫn không được trám bít lại, ḍng thời gian đưa đẩy toác to dần, như gào lên cái vô tâm của đồng hồ đang chạy.
Cũ và mới
Không sô-pha hay bàn kính, ở đây toàn mấy loại bàn gỗ cũ, ngay cả khăn trải bàn cũng là loại nilong in hoa mà hiếm ai c̣n dùng. Tôi chắc cách đây chục năm, nhà ai cũng có một bộ, hoặc sần sùi vân gỗ, hoặc sáng bóng vẹc-ni. Vài nhịp c̣n chợt mang máng cảnh bác trai ḿnh ngồi đó ph́ phèo điếu thuốc. Lại cái hồi c̣n nhỏ, là bác ḿnh ở kia nhâm nhi vị trà đắng, nay bác đi xa và cháu cũng lớn lên, cháu thay bác vui vẻ order một b́nh trà khác mà không sợ người ta bảo “nh́n con nít mà bày đặt” bởi trong này, dễ mà gặp cảnh “một áo thun jean rách” đang lăn lăn ly trà bé xinh với ánh mắt ṭ ṃ, hào hứng. Không phải v́ ở nhà không có cái mùi đắng đắng này, nhưng ngồi bàn gỗ cũ, cũng nên xài thứ ǵ “cũ” một tí.
Ấm trà nhài tôi gọi, phảng phất h́nh ảnh giàn hoa xưa phủ đầy trước ngơ, đan cả bông dạ lư thơm thơm mà tôi với chị vẫn hay kết thành ṿng tay và vương miện đội đầu. Miếng kẹo lạc cũng gịn tan cảnh khoét heo cùng bạn chạy ù mua ở cầu thang bên cạnh. Tôi đă đi hai, ba quán kiểu này, nhưng ít gặp cảnh ai nói to thật to rồi cười ha hả, phải chăng là truyền thống nhẹ nhàng kín đáo của Huế xưa vẫn đang phủ đầy. Phần nhiều mọi người đều lim dim bên khoảng cửa hoen rỉ, họ nh́n vào đâu đó thật xa, hay mông lung theo “hạt bụi nào hóa kiếp thân tôi…”. Mấy người trẻ th́ lắm khi vẫn cắm cúi vào trang mạng, nhưng mấy nốt ngân dài của cô Ánh Tuyết đôi lúc cũng làm họ ngước đầu. Tôi hẳn không có một sự chắc chắn nào về ḿnh như người ta, chỉ biết vào và xuưt xoa “chỗ ni hồi trước ḿnh chơi ri này, chỗ ni bác ḿnh nằm ngủ này, chỗ ni và chỗ ni nữa… là ḿnh đều quen cả”. Sau cả một khoảng lâu về lại, nh́n đâu cũng thấy mấy người ḿnh không rơ tính danh, nhưng v́ là “nhà”, nên ai nh́n nhau cũng mỉm cười một cái, ấm trà nóng lại phảng phất hương lên, ḥa vào không gian quen thuộc.
Một góc hoài niệm
Không phải chỉ riêng “nhà”, mấy nơi khác c̣n có cả quạt trần, ly, tách, ngay cả b́nh nước sôi cũng vào loại thiên kim thiên cổ. Cái kim cổ chắc chắn chứ không lỏng lẻo như mấy loại nhựa chạy điện ù ù như bây giờ. Lúc có mấy bác hai màu tóc vào ngồi nói chuyện, tôi mập mờ chữ được chữ mất của chuyến hành quân xưa với b́nh nước xanh màu lính đeo người. Tôi đă bảo rồi, chúng tôi vui vẻ trả tiền cho những thước phim ngày c̣n trẻ, dù vui, hay buồn.
Loại h́nh “t́m trẻ” này dù vẫn thưa khách nhưng đang nhiều dần lên, độ vài mùa nữa là soán phần của mấy tiệm xập x́nh điều ḥa, đèn chớp. Có thể là với người có kỷ niệm, mà cũng có thể là giới trẻ ṭ ṃ. Mà thật, nếu có chụp h́nh ở mảng tường loang, nh́n cũng đẹp tuyệt. Ngày tôi khoe với cả nhà là ḿnh đă về, mấy chị bảo “à, có đẹp không, chị cũng muốn về xem lắm”. Căn nhà cũ của ḿnh, với chị ba và cô út c̣n dễ t́m, nhưng chị cả chắc chỉ là h́nh tượng. Bác tôi bảo ḿnh đă ghé ngang và có chụp ảnh, c̣n tôi – cô em họ th́ cố gơ vài ḍng cho chị ḿnh dễ h́nh tượng cái mùi nhà cũ. Chị đi làm xa cũng độ hai mươi mấy năm rồi. Tôi sợ chị quên, hoặc có thể không v́ bác tôi đă gửi ảnh nhưng không nếm mùi, nếm vị được. Cô em út này vui vẻ tả lại cho chị xem, nơi ngày nào chị c̣n ba và c̣n bé, đến khi chị lớn, nó cũng già mất rồi.