Lươn da trơn có nhớt, màu vàng sẫm, thường sống rúc trong bùn. Lươn c̣n được gọi tên thiện ngư, trường ngư - một trong “bốn món tươi ngon dưới sông” (tứ đại hà tiên).

Món lươn um hấp dẫn.
Trong thịt lươn có nhiều protid, lipid, glucid; các vitamin B, E, A, D và các nguyên tố vi lượng như Fe, P, Ca… Ngoài ra, c̣n có nhiều arginin tạo tinh trùng, lecithin tốt cho năo...
Câu bắt lươn phải theo mùa và theo vùng. Người dân thường đánh bắt lươn bằng ống trúm chụp xuống những bờ ruộng có lươn, lươn chui vào và không chui ra được.
Loài lươn vốn ở bùn nhưng ghét nước đục, v́ vậy người bắt lươn thường quậy nước cho đục để lươn chui ra khỏi hang t́m chỗ nước trong. Khác với lươn nuôi thịt nhạt, lươn đồng sống trong môi trường tự nhiên thịt thơm, vị ngọt, có độ săn dai khi chế biến.
Trúm là ống tre dài gần 1m, thông mắt, một đầu giữ mắt tre lại, đầu kia dùng chiếc rọ tre gài kín sau khi đặt mồi vào bên trong.
Người có kinh nghiệm chỉ cần đi rảo một ṿng các bờ băi śnh bùn là biết nơi nào lươn thường qua lại để đặt trúm. Bắt mùi mồi, lươn chui vào rọ tre rồi kẹt cứng trong đó không thể nào chui ra.
Ngày nay ống trúm được làm bằng nhựa, bền chắc. Mùa mưa đến, chỉ cần vài ống trúm đặt qua đêm là sáng ra thế nào cũng bắt được vài chú lươn đồng vàng ươm.
Trong lúc thăm trúm, tiện tay ngắt vài nắm lá cách mọc ven bờ là có ngay món lươn um không chê vào đâu được. Cây cách (c̣n gọi là vọng cách) ngoài công dụng là rau ăn c̣n là dược liệu dân dă, gắn liền với cuộc sống của người dân làng quê nên không khó t́m.
Làm món lươn um lá cách nước cốt dừa được xem là khá cầu kỳ. Tuy nhiên, nguyên liệu để nấu món này chủ yếu là từ cây nhà lá vườn nên ít tốn kém và chẳng phải đi chợ xa.
Dưới nhà bếp, mọi người quây quần bên nhau để cùng chuẩn bị nguyên liệu, sơ chế. Cái vui nhất trong chế biến món này là mỗi người một việc. Người th́ lặt rửa lá cách, người xắt sả, người th́ tách vỏ đậu phộng rang, làm nước cốt dừa, nước chấm...
Trong không khí đầm ấm, rôm rả ấy, không chỉ là việc bếp núc mà c̣n có chuyện ruộng, chuyện vườn, chuyện con cháu học hành, chuyện thời sợ quốc tế.... rất chi là phong phú.
Sau khi các nguyên liệu thứ yếu đă chuẩn bị chu tất, th́ đến phần nguyên liệu chính là lươn. Lươn khi đă xóc muối cho chết, hết nhớt và sơ chế sạch sẽ được đem đi ướp với muối, đường, bột ngọt cùng với sả ớt và để chừng nửa giờ cho thấm gia vị.
Sau đó lót một lớp lá cách xuống đáy nồi rồi mới để lươn vào và phủ thêm một lớp lá cách bên trên. Sả cắt khúc để khắp nồi nhằm tăng hương vị thơm nồng tỏa ra từ tinh dầu. Cuối cùng cho nước dăo dừa vào là xem như hoàn tất khâu chuẩn bị trước khi um lươn.
Món lươn um lá cách chuẩn bị th́ lâu nhưng nấu th́ rất mau. Bắt lên bếp cho lửa lớn chừng mười phút là lươn đă chín. Lúc này mới cho nước cốt dừa vào khi sôi th́ tắt bếp.
Để lá cách, các loại rau thơm lên dĩa rồi đặt lươn nằm khoanh bên trên. Rắc đậu phộng đă được giă nhuyễn lên món ăn đang nóng hổi, bốc khói thơm nghi ngút.
Khi ăn, dùng đũa bẻ lươn găy thành khúc cho dễ ăn và nhă nhặn với mọi người ăn cùng. Thịt lươn chấm nước mắm sả ớt pha chút nước cốt dừa ngon không thể tả. Thịt lươn rất ngọt, dẻo dai do máu lươn thấm đều vào bên trong thịt.
Đă vậy nước cốt dừa và đậu phộng béo ngậy, lá cách thơm nồng có vị rất riêng khó tả, làm cho món ăn thêm phần hấp dẫn. Cũng có người xắt lá cách sợi rắc lên, ăn kèm với thịt lươn, để ḱm hăm độ béo, làm món ăn được cân bằng, thăng hoa.