Theo như một mối quan hệ khiến Úc có thể tăng cường khả năng của mình, trong khi Mỹ và các đồng minh của họ tìm cách chống lại ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc ở khu vực, trong khi đó thế giới lại chú ý tới phản ứng của Ấn Độ sau khi Úc thông qua thỏa thuận đóng ít nhất 8 tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân nhờ công nghệ được Mỹ và Anh chuyển giao.
Tàu ngầm Scorpene chạy diesel-điện do Ấn Độ tự đóng trong nước. Ảnh: Tân Hoa xã
Báo Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng (SCMP) cho biết, New Delhi chưa chính thức phản hồi về quan hệ đối tác mới AUKUS (Mỹ - Anh - Úc). Mối quan hệ này khiến Úc có thể tăng cường khả năng của mình, trong khi Mỹ và các đồng minh của họ tìm cách chống lại ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc ở khu vực.
MỸ KHÔNG THỂ CHIA SẺ
Cựu Phó đô đốc đồng thời là cựu tư lệnh Hải quân Ấn Độ Shekhar Sinha cho biết, các tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân sẽ có "tác động đáng kể" đến cán quân quyền lực ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Tuy nhiên, cựu giám đốc hải quân Ấn Độ Arun Prakash chia sẻ trên một bài đăng trên mạng xã hội Twitter vào tuần trước, cho rằng mối quan hệ đối tác này có thể khiến New Delhi bất mãn.
Ông nói: "Trong nhiều năm, Mỹ đã nói với Ấn Độ rằng luật pháp của Mỹ khiến họ không thể chia sẻ công nghệ động cơ hạt nhân với bất kỳ ai, kể cả các đồng minh. Ngay cả thỏa thuận hạt nhân Ấn - Mỹ và việc ký kết cả 4 thỏa thuận nền tảng dường như cũng không thay đổi được vấn đề. Vậy mà bây giờ thì điều này xảy ra," ông Prakash nói.
Vào năm 2008, Ấn Độ và Mỹ đã ký một thỏa thuận trong đó Mỹ đồng ý hướng tới hợp tác hạt nhân dân sự toàn diện với Ấn Độ để đổi lấy việc Ấn Độ tách các cơ sở hạt nhân dân sự và quân dự của mình và đặt tất cả các cơ sở hạt nhân dân sự dưới sự bảo vệ của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế.
Thỏa thuận không bao gồm hợp tác hạt nhân quân sự. Trong những năm sau đó, hai nước đã ký 4 hiệp ước nền tảng bao gồm hợp tác quân sự sâu rộng và tiếp cận các loại vũ khí tinh vi.
ẤN ĐỘ VẪN HƯỞNG LỢI
Giáo sư lịch sử và quan hệ quốc tế tại Đại học Ashoka, Srinath Raghavan nói rằng, việc hy vọng Mỹ chia sẻ công nghệ hạt nhân quân sự với Ấn Độ là không thực tế.
"Tại sao chúng ta mong đợi Mỹ chia sẻ công nghệ?," ông nói, cho rằng Ấn Độ không phải là đồng minh hoặc bị ràng buộc với Mỹ bởi bất kỳ hiệp ước nào, trong khi Úc là đồng minh thân thiết của Mỹ kể từ Thế chiến II.
Nhà phân tích cho biết, mối quan hệ giữa Ấn Độ và Mỹ đã trở nên gần gũi hơn từ năm 2000, nhưng quan hệ chiến lược và an ninh của Washington với Canberra và London bền chặt hơn nhiều.
Đại sứ Ấn Độ tại Washington từ năm 2016-2018 ông Navtej Sarna lưu ý rằng, trước đây, Mỹ chỉ chia sẻ công nghệ với Anh và Úc là một đồng minh an ninh cùng với Mỹ và New Zealand theo Hiệp ước ANZUS.
"Tôi không nghĩ rằng nên so sánh mối quan hệ của Mỹ với Ấn Độ và Mỹ với Úc do lịch sử và động cơ khác nhau," ông nói.
Ông Sarna cũng cho biết, Ấn Độ nên xem xét các tác động của hiệp ước AUKUS ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. "Nếu hiệp ước nhằm đối trọng lại Trung Quốc thì sẽ là điều có lợi cho Ấn Độ."
Chính phủ Ấn Độ chưa chính thức phản ứng về thông báo này. Thủ tướng Narendra Modi sẽ lên đường tới Mỹ trong tuần này để tham dự hội nghị thượng đỉnh nhóm Bộ tứ Quad đầu tiên ở Washington. Ông cũng sẽ có cuộc gặp riêng với Tổng thống Mỹ Joe Biden.
Thủ tướng Narendra Modi. Ảnh: EPA
Cựu đô đốc hậu phương trong hải quân Ấn Độ Shrikhande nói rằng, sau chiến tranh biên giới năm 1962 giữa Ấn Độ và Trung Quốc, New Delhi đã tiếp cận hỗ trợ từ Mỹ để xây dựng hạm đội tàu ngầm của mình, nhưng Washington không sẵn lòng giúp đỡ. Kết quả là, Ấn Độ quay sang Liên Xô.
"Vào năm 1963-62, Bộ trưởng Quốc phòng dẫn đầu một phái đoàn đến Mỹ [tìm kiếm] các tàu ngầm nhưng bị Mỹ từ chối và nói rằng hãy đến gặp Anh, các nhà cung cấp lâu năm của các bạn," ông Shrikhande nói. "Người Anh đề nghị cho chúng tôi một số tàu ngầm rất cũ, lỗi thời và sau đó, chúng tôi đến gặp người Nga và đã mua được loại 641 [lớp Nato Foxtrot]".
Cựu đại sứ Sarna cho biết, Ấn Độ đã tìm kiếm hợp tác quốc phòng với Nga vì tính sẵn có, khả năng tiếp cận, giá cả, quan hệ ngoại giao và sự quen thuộc với các hệ thống và vũ khí của Nga.
TỰ LỰC
Ấn Độ đã trở nên tự chủ về công nghệ hạt nhân. Công việc này bắt đầu trên tàu Arihant, tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân đầu tiên được chế tạo vào năm 2009 với giá 2.9 tỷ USD và được đưa vào hoạt động năm 2016. New Delhi cũng có đủ năng lượng hạt nhân để cung cấp năng lượng cho các tàu của mình.
Ấn Độ đã đề xuất các công ty quốc phòng Mỹ hỗ trợ chuyển giao công nghệ thông qua liên doanh và đầu tư vào nước này như cựu đặc phái viên Raghavan cho biết, ông không chắc liệu Mỹ có chia sẻ công nghệ tàu ngầm với Ấn Độ hay không.
Trong khi doanh số bán vũ khí của Mỹ cho Ấn Độ đã tăng lên kể từ thỏa thuận năm 2008, từ năm 2013-2017, Nga vẫn là nhà cung cấp hàng đầu của Ấn Độ, chiếm 62% kim ngạch xuất khẩu vũ khí, Mỹ ở vị trí thứ 2 với 15%.
Cựu tư lệnh Hải quân Sinha cho biết, Ấn Độ không còn cần đến công nghệ của Mỹ: "Ấn Độ đã tiến khá xa kể từ năm 2009. Một Ấn Độ tự chủ sẽ là một đối tác chiến lược tốc hơn ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương."
