“Người Việt Nam có tính chống chịu và cầu an rất cao”. Nhận xét này của một nhà văn cứ ập vào suy nghĩ của tôi khi cùng các nhà hảo tâm đi cứu trợ tại các trạm ở Hà Nam, Hà Nội và Phú Thọ hồi đầu tháng 10.Chạy trốn khỏi dịch bệnh và phong tỏa, mệt mỏi v́ vượt hàng ngàn cây số từ Nam ra Bắc trên xe máy, nhưng thật lạ lùng, rất nhiều người tôi gặp vẫn giữ thái độ lạc quan, miệng cười tươi, thậm chí có người c̣n rút khèn ra thổi và nhảy múa.
Nhiều người nói, cứ về được quê nhà cái đă, dù chưa biết sinh sống bằng ǵ. “Cùng lắm là ăn rau, ăn cháo với bố mẹ; lại nhờ ông bà nuôi con”, một phụ nữ bụng mang dạ chửa c̣n nói và pha tṛ thêm.
42,8 triệu người được hỗ trợ
Dù thế nào, làn sóng dịch thứ 4 với 23 tỉnh phong tỏa đă để lại nhiều hệ lụy về an sinh xă hội lên đa số người dân.
Chưa bao giờ Tổng cục Thống kê lại dùng những ngôn ngữ biểu cảm đến vậy trong bản báo cáo lao động quư 3/2021: Diễn biến phức tạp của Covid-19 tại nhiều địa phương, đặc biệt tại các tỉnh, thành phố trọng điểm kinh tế đă khiến cho t́nh h́nh lao động việc làm “tồi tệ hơn”; số người có việc làm “giảm sâu” so với quư trước và cùng kỳ năm trước, tỷ lệ thất nghiệp và thiếu việc làm tăng lên “mức cao nhất chưa từng thấy”; thu nhập b́nh quân tháng của người lao động “sụt giảm nghiêm trọng” so với quư trước và cùng kỳ năm trước.Tại hội nghị Chính phủ với các địa phương ngày 5/1, Thủ tướng Phạm Minh Chính đưa ra những con số đáng lo hơn: Đă dành gần 71,5 ngh́n tỷ đồng hỗ trợ 742 ngh́n lượt người sử dụng lao động, 42,8 triệu người lao động; xuất cấp trên 158 ngh́n tấn gạo hỗ trợ người dân gặp khó khăn.
Ông nói: “Những năm trước, mỗi năm, b́nh thường chúng ta cố gắng làm an sinh xă hội nhiều nhất cho 1 triệu người, đă thấy khó khăn. Năm nay, chúng ta tổ chức lo an sinh xă hội cho 42,8 triệu người trong thời gian kéo dài với khối lượng công việc rất gấp rút”…
42,8 triệu người đă được “hỗ trợ”, tức là gần một nửa dân số đă bị ảnh hưởng tiêu cực của Covid, mà những đoàn người tôi gặp hồi tháng 9 chỉ là đại diện trực tiếp và ít ỏi mà thôi. Con số này của Thủ tướng c̣n cao hơn con số 28,2 triệu người từ 15 tuổi trở lên bị ảnh hưởng tiêu cực đến việc làm mà Tổng cục Thống kê đưa ra trong báo cáo nêu trên.
Trong khi đó, trong báo cáo t́nh h́nh lao động việc làm quư 4 năm 2021, quư mà chúng ta đă mở ra để sống “thích ứng, an toàn” theo Nghị quyết 128, cơ quan thống kê vẫn cho thấy t́nh h́nh việc làm, lao động rất ảm đạm: “Hàng triệu người mất việc làm”; “t́nh h́nh lao động việc làm năm 2021 gặp nhiều khó khăn hơn so với 2020”; “lực lượng lao động, số người có việc làm giảm”; “tỷ lệ thiếu việc làm và thất nghiệp tăng so với năm trước”.
Tôi không muốn trích dẫn nhiều số liệu rất dài ḍng của Tổng cục Thống kê mà chỉ muốn nhấn mạnh, chưa bao giờ số người dân gặp khó khăn về sinh kế, kinh tế lại lớn đến vậy; chưa bao giờ tăng trưởng kinh tế lại thấp xuống 2,58% như năm 2021 và 2,91% như năm 2020. Người dân và nền kinh tế rơ ràng đang đối mặt với những thách thức và khó khăn chưa từng có.Thống nhất nhận thức như vậy mới có các giải pháp trước mắt và lâu dài phù hợp với thực tế.
Thực hiện nghiêm Nghị quyết 128
Trước mắt, cần thực hiện nghiêm Nghị quyết 128, không để các tỉnh, địa phương thực hiện các biện pháp chống dịch cực đoan, phá vỡ chuỗi sản xuất, lưu thông và sinh kế của người dân.Phó Thủ tướng Phạm B́nh Minh cho biết, đến nay Việt Nam đă bao phủ vắc xin mũi 1 cho tất cả dân số từ 18 tuổi; bao phủ 90% mũi 2; tỷ lệ dân số 12-17 tuổi được tiêm mũi 1 là 86%; mũi 2 là 57%. Việt Nam trong top 6 nước bao phủ vắc xin cao nhất thế giới.
Với kết quả tiêm chủng như vậy, không thể đóng lại được như một số tỉnh đă bắt đầu manh nha trong khi c̣n có rất nhiều cách khác để “bảo vệ sức khỏe nhân dân”.
Tốc độ tăng trưởng quư 4 năm 2021 đạt tới 5,22% là biểu hiện sinh động và thuyết phục nhất của việc mở cửa trở lại theo Nghị quyết 128. Để so sánh, tăng trưởng quư 3 âm tới 6,02% khi đóng cả đất nước, thấp nhất trong lịch sử thống kê.
Chính phủ đang đưa ra nhiều giải pháp để phục hồi kinh tế, bao gồm các gói tài chính, tiền tệ 350 ngàn tỷ đồng, thúc đẩy phát triển kinh tế số, xă hội số; tập trung phục hồi, phát triển chuỗi sản xuất, cung ứng bị đứt găy; hỗ trợ doanh nghiệp tăng tốc sản xuất, giữ đơn hàng; cải cách thể chế, cải thiện môi trường kinh doanh…
Những chính sách đó, và hơn nữa, liệu có đủ để giúp người dân và nền kinh tế trong giai đoạn này? Các chuyên gia kinh tế, các nhà hoạch định chính sách sẽ tiếp tục bàn thêm. Nhưng tôi nghĩ, các chính sách đó sẽ đạt hiệu quả nếu được thiết kế theo tinh thần “việc ǵ có lợi cho dân phải hết sức làm, việc ǵ có hại cho dân phải hết sức tránh” mà Hồ Chủ tịch đă nói.
|
|